Anale incontinentie komt in velerlei vormen voor. Ongeveer 10-15% van de bevolking heeft enige vorm van anale incontinentie. De incidentie neemt fors toe met de leeftijd en het probleem is groter bij vrouwen dan bij mannen. Men kan last hebben van 'soiling', waarbij ongemerkt wat vochtverlies optreedt. Er kan sprake zijn van incontinentie voor flatus (wind), of incontinentie voor stoelgang. Daarnaast spreken we ook van urgentie, urge incontinentie en passieve incontinentie. Bij urge is er sprake van een continue aandrang tot ontlasten. Bij urge incontinentie kan de patiënt de stoelgang ook niet meer tegenhouden. Bij passieve incontinentie heeft de patiënt juist geen gevoel meer van aandrang en voelt vaak dan ook niet dat die ontlasting of vocht verliest.
Oorzaken van anale incontinentie zijn, net als de verschijningsvormen, velerlei. Belangrijke redenen voor incontinentie zijn schade aan de anale sphincter, bijvoorbeeld door zwangerschap en met name de geboorte, waarbij langdurige uitdrijving, kunstverlossing en episiotomie (een 'knip') en een obstetrisch letsel (uitscheuring) duidelijke risicofactoren zijn. Andere redenen voor incontinentie zijn o.a. (chronische) ontsteking van de dikke- en endeldarm, endeldarmverzakking (rectumprolaps), neurologische aandoeningen zoals MS en dwarslaesie, perianale chirurgie en proctologische aandoeningen zoals aambeien, fissure ani en perianale fistels.
In eerste instantie zal de behandeling van incontinentie bestaan uit bekkenbodem fysiotherapie en medicatie om de ontlasting in te dikken en de darmen minder snel te laten werken. Deze therapiën hebben goede resultaten bij veel patiënten. Het is belangrijk dat deze behandelingen -ondanks het feit, dat ze niet direct werkzaam zijn- worden toegepast, voordat er naar chirurgische behandelingen gekeken wordt. Uiteraard moeten onderliggende aandoeningen die tot incontinentie kunnen lijden (IBD, neurologische aandoening) geoptimaliseerd worden, alvorens naar chirurgische behandeling over te gaan. In het geval van proctologische aandoeningen als aambeien, fistels en fissure ani is primair heelkunde aangewezen.
Aangezien anale incontinentie vaak samenhangt met een verminderde werking van de anale kringspier als gevolg van trauma werd tot niet lang geleden meestal een beschadigde kringspier chirurgisch hersteld, een zogenaamde sfincter repair. Helaas zijn de resultaten hiervan matig, zeker op de lange termijn. Artificiële kringspieren (oppompbare circulaire kussentjes, of magneten) zijn er ook in verschillende vormen en zijn redelijk effectief. Het voornaamste probleem hiermee is erosie en infectie, waardoor uiteindelijk weinig van deze devices geplaatst worden en ze beschouwd moeten worden als laatste redmiddel. Lichaamseigen artificiële sfincter plastieken, zoals een (dynamische) gracilis plastiek, zijn een optie met een beperkte indicatie en worden niet vaak toegepast wegens aanzienlijke morbiditeit en hoge aantallen reoperaties.
Een ander laatste 'redmiddel' is het plaatsen van een (colo)stoma.
In de laatste jaren zijn er twee belangrijke stappen gemaakt in de anale incontinentie chirurgie. Het bestaan van een verzakking (prolaps) van de endeldarm blijkt vaker dan eerder ingeschat (of geloofd) een belangrijke reden te zijn voor 'onbegrepen' faecale incontinentie. Er bestaat een groot aantal ingrepen om een dergelijke prolaps te corrigeren, maar de ingreep, eerst beschreven door professor d’Hoore (UZ Leuven) heeft veel veranderd. Zijn Laparoscopische Ventrale Mesh Rectopexie (LVMR) heeft de chirurgische behandeling van rectum prolaps sterk verbeterd en algemeen beschikbaar gemaakt.
De tweede belangrijke behandeling voor anale incontinentie is 'sacrale neurostimulatie (SNS)'. Hierbij wordt een electrode geplaatst aanliggend aan de sacrale zenuwplexus op niveau S3-S4, waar de parasympatische zenuwvoorziening van de bekkenbodem zich bevindt. Een 'pacemaker' zorgt voor de elektrische stimulatie. Deze pacemaker wordt onderhuids op de bilspier geplaatst. Het succespercentage van deze behandeling is zeer hoog, maar de behandeling is wel prijzig en er moet een uitgebreide aanvraagprocedure doorlopen worden.