Wat is een aorta-aneurysma?

De aorta is de grootste slagader in je lichaam. Ze vertrekt aan het hart, loopt door de borstkas naar de buik en splitst zich daar in de slagaders naar de benen.

Een aneurysma is een plaatselijke verwijding van een slagader. De wand is op die plaats zwakker en zet uit, zoals een ballon. We spreken van een aneurysma als de aorta duidelijk breder is dan normaal. In de buik is dat vanaf 3 centimeter.

We maken een onderscheid naargelang de plaats:

• Aneurysma van de buikaorta (abdominaal aorta-aneurysma of AAA): dit komt het vaakst voor. De verwijding zit meestal onder de nierslagaders.
• Aneurysma van de borstaorta (thoracaal aorta-aneurysma of TAA): de verwijding zit in de borstkas.
• Aneurysma van de borst- en buikaorta (thoraco-abdominaal aorta-aneurysma): de verwijding loopt van de borstkas tot in de buik.

Waarom is een aorta-aneurysma gevaarlijk?

Hoe breder het aneurysma, hoe groter de kans dat de wand scheurt. Een gescheurd aneurysma (ruptuur) geeft een zware inwendige bloeding. Dat is levensbedreigend en vraagt een dringende operatie.

Een aneurysma groeit meestal langzaam. Daarom is het belangrijk om het op tijd te ontdekken en goed op te volgen. Zo kunnen we behandelen voor het gevaarlijk wordt.

Welke klachten kan je hebben?

De meeste mensen met een aorta-aneurysma hebben geen klachten. Het wordt vaak toevallig ontdekt bij een echo of een scan voor een ander probleem.

Soms geeft een aneurysma wel klachten:

• Een kloppend gevoel in de buik
• Een zeurende pijn in de buik, de rug of de flank
• Bij een aneurysma in de borstkas: pijn in de borst of tussen de schouderbladen, heesheid of moeilijk slikken

Klachten kunnen betekenen dat het aneurysma snel groeit of dreigt te scheuren. Laat ze daarom snel nakijken.

Krijg je plots hevige pijn in de buik, de rug of de borst, eventueel met flauwvallen, zweten of een bleke huid? Bel dan onmiddellijk 112.

Hoe stellen we de diagnose?

• Echografie van de buik: een eenvoudig en pijnloos onderzoek om de breedte van de buikaorta te meten. We gebruiken het ook voor de opvolging.
• CT-scan met contrast (CT-angiografie): die toont de precieze vorm, grootte en ligging van het aneurysma. Dit onderzoek is nodig om een behandeling te plannen.
• MR-angiografie: soms een alternatief voor de CT-scan.

Welke behandeling is er?

Opvolgen bij een klein aneurysma

Een klein aneurysma volgen we op met een echo of een scan. Hoe vaak, hangt af van de grootte. Ondertussen proberen we de groei af te remmen en je hart en bloedvaten te beschermen:

• Stoppen met roken. Roken doet een aneurysma sneller groeien.
• Een goede controle van je bloeddruk
• Medicatie om je cholesterol te verlagen
• Soms een bloedverdunner, als je arts dat nodig vindt voor je hart en bloedvaten
• Gezond eten en regelmatig bewegen

Behandelen bij een groter aneurysma

Een aneurysma van de buikaorta behandelen we meestal vanaf ongeveer 5,5 centimeter bij mannen en 5 centimeter bij vrouwen. Ook als het aneurysma snel groeit of klachten geeft, is een behandeling nodig. Bij een aneurysma in de borstkas ligt de grens meestal hoger.

Er zijn twee manieren om een aneurysma te behandelen:

• Open operatie: via een snede in de buik of de borstkas vervangen we het verwijde stuk van de aorta door een buis van kunststof (prothese). Dit is een grotere operatie met een langer herstel. Het resultaat is wel zeer duurzaam.
• Stentprothese via de lies (EVAR of TEVAR): via een klein sneetje of een prik in de lies schuiven we een opgevouwen buis in de aorta. Die buis is een metalen stent bekleed met kunststof. Ter plaatse ontvouwt ze zich, en het bloed stroomt dan door de buis in plaats van door het aneurysma. EVAR is de behandeling in de buik, TEVAR in de borstkas. Het herstel is korter, maar je hebt achteraf je hele leven regelmatig controle met beeldvorming nodig.

Ligt het aneurysma dicht bij de slagaders naar de nieren of de darmen? Dan is soms een aangepaste stentprothese nodig, met openingen of zijtakken voor die slagaders.

Niet elk aneurysma is geschikt voor een stentprothese. Welke behandeling het best is, hangt af van de vorm en de plaats van het aneurysma, je leeftijd en je algemene gezondheid. De vaatchirurg bespreekt de voor- en nadelen met jou.

Mogelijke risico’s

Elke behandeling aan de aorta heeft risico’s. Bij een open operatie zijn dat onder meer bloeding, infectie, problemen met hart, longen of nieren, en een langer herstel. Na een stentprothese kan er soms nog bloed langs de stent in het aneurysma lekken, of kan de stent verschuiven. Daarom is levenslange opvolging nodig. Soms is later een bijkomende ingreep nodig. Je arts bespreekt de risico’s die voor jou gelden.

ONDERDEEL: VOOR WIE?

Voor wie is een aorta-aneurysma een risico?

Een aorta-aneurysma komt vaker voor bij:

• Mannen ouder dan 65 jaar
• Rokers en ex-rokers
• Mensen met een ouder, broer of zus met een aorta-aneurysma
• Mensen met hoge bloeddruk of aderverkalking (atherosclerose)
• Mensen met een erfelijke bindweefselziekte, zoals het syndroom van Marfan

Heeft iemand in je familie een aorta-aneurysma? Bespreek dan met je huisarts of een echo van je buikaorta zinvol is.

ONDERDEEL: VOORBEREIDING

Voorbereiding

Op de raadpleging

Breng een lijst mee van al je medicatie, ook bloedverdunners. Breng ook verslagen en beelden mee van eerdere echo’s of scans.

Voor een geplande ingreep

• We maken een CT-scan om de ingreep nauwkeurig te plannen.
• We doen een bloedonderzoek en kijken je hart, longen en nieren na.
• We bespreken je medicatie. Sommige bloedverdunners moet je tijdelijk stoppen of aanpassen. Doe dit nooit zonder overleg.
• Je bent nuchter op de dag van de ingreep. Je krijgt vooraf precies te horen vanaf wanneer.
• Rook je? Stop zo snel mogelijk. Zo herstel je beter na de ingreep.

ONDERDEEL: NAZORG

Nazorg en herstel

Na een open operatie

Je blijft meestal ongeveer een week in het ziekenhuis, soms eerst enkele dagen op intensieve zorg. Thuis heb je nog enkele weken tot maanden nodig om volledig te herstellen. Til de eerste weken geen zware dingen.

Na een stentprothese

Je blijft meestal een tot enkele dagen in het ziekenhuis. De meeste mensen hervatten hun gewone activiteiten na enkele weken.

Opvolging

• Na een stentprothese volgen we je levenslang op met echo’s of CT-scans. Zo zien we op tijd of de stent goed blijft zitten en of er geen bloed meer in het aneurysma komt.
• Ook na een open operatie volgen we je verder op.
• Niet roken, een goede bloeddruk en cholesterolverlagende medicatie beschermen je hart en bloedvaten.
• Blijf regelmatig bewegen en gezond eten.

Wanneer neem je contact op?

Neem contact op met je huisarts of met onze dienst als:

• De wond in je buik of lies rood, warm of gezwollen wordt, of als er vocht uit komt
• Je koorts krijgt
• Je been koud of pijnlijk wordt

Krijg je plots hevige pijn in de buik, de rug of de borst, of word je onwel? Bel dan onmiddellijk 112.

ONDERDEEL: FAQ

Kan een aorta-aneurysma vanzelf verdwijnen?

Nee. Een aneurysma verdwijnt niet en wordt meestal geleidelijk groter. Hoe snel dat gaat, verschilt van persoon tot persoon. Met regelmatige controles zien we op tijd wanneer een behandeling nodig is.

Mag ik sporten met een klein aneurysma?

Ja. Regelmatig bewegen, zoals wandelen, fietsen of zwemmen, is goed voor je hart en bloedvaten. Vermijd wel zware krachtinspanningen waarbij je je adem inhoudt, zoals zware gewichten heffen. Bespreek met je arts wat voor jou kan.

Moeten mijn familieleden zich laten onderzoeken?

Een aorta-aneurysma komt soms in families voor. Vooral broers en zussen hebben een hoger risico. Bespreek met je huisarts of een echo van de buikaorta voor hen zinvol is. Dat is een eenvoudig en pijnloos onderzoek.

Waarom heb ik na een stentprothese levenslang controles nodig?

Na een stentprothese kan er op termijn bloed langs de stent lekken of kan de stent wat verschuiven. Dat geeft meestal geen klachten. Met regelmatige controles zien we het op tijd en kunnen we het meestal via een kleine ingreep oplossen.

Wat is het verschil tussen een aneurysma en een dissectie?

Bij een aneurysma is de aorta verwijd. Bij een dissectie ontstaat er een scheur in de binnenste laag van de aortawand en dringt bloed tussen de lagen van de wand. Een dissectie geeft meestal plots hevige pijn in de borst of de rug en is altijd een noodsituatie.