De hartslag van de operatiezaal
Ze zijn met amper zo’n honderd in heel België en weinigen weten wat ze exact doen: de perfusionisten. Margot Vandersteegen, Maarten Strauven, Dieter De Keyzer en Pieter Neven zijn onmisbaar binnen het cardiochirurgisch team van ZOL. Elke dag leveren ze een essentiële bijdrage aan de gespecialiseerde ondersteuning van de meest kritieke patiënten.
Wat is een perfusionist?
Margot: “Als perfusionisten maken we deel uit van het cardiochirurgisch team. Tijdens openhartoperaties bedienen we de hart-longmachine, die tijdelijk de functie van het hart en de longen overneemt.”
Wat doen jullie concreet tijdens zo'n openhartoperatie?
Maarten: “De chirurg opereert op een stilstaand hart, bijvoorbeeld om een bypass aan te leggen of een hartklep te herstellen. Wij nemen op dat moment met de hart-longmachine de volledige hart- en longfunctie over. Die machine zorgt ervoor dat het lichaam continu bloed en zuurstof krijgt, zodat alle vitale organen beschermd blijven.”
Werken jullie ook buiten de openhartchirurgie?
Dieter: “Zeker. Bij grote ingrepen met veel bloedverlies, zoals in de vaat-, buik-, neuro- of orthopedische chirurgie, vangen we het bloed van de patiënt op, zuiveren het en geven de eigen rode bloedcellen terug. Zo’n autologe transfusie zorgt voor een sneller herstel en minder risico’s.”
Maarten: “Bovendien zijn we een zelfstandige eenheid binnen het operatiekwartier: we beheren onze dienst zelf, voeren dagelijks onderhoud uit aan de toestellen en volgen de nieuwste wetenschappelijke inzichten op.”
Pieter: “We werken ook met ECMO-machines. Die nemen bij ernstig zieke patiënten tijdelijk de functie van het hart of de longen over, soms dagen- of zelfs wekenlang. Ze worden ingezet in de operatiezaal, op Intensieve Zorgen of op Spoed. En ook in het Interventioneel Centrum staan we standby bij risicovolle ingrepen.”
Flexibiliteit gaat ver, want een spoedgeval houdt geen rekening met het uur.
Dieter: “Klopt. Mensen vragen me soms: ‘Is het niet vervelend, die onzekere uren?’ Eerlijk gezegd vind ik het helemaal niet erg om ’s nachts opgebeld te worden. Dat zijn vaak kritische situaties waarin je écht het verschil kunt maken.”
Jullie werken elk aan je eigen machine, maar vormen toch een hecht team. Hoe werkt dat?
Margot: “We vertrouwen elkaar blindelings. Als er iets niet gaat zoals gepland, moet elk teamlid de hart-longmachine van de ander kunnen overnemen, zonder dat er één woord gezegd hoeft te worden. Binnen ons team heerst een cultuur waarin iedereen zichzelf kan zijn. We maken regelmatig tijd om samen casussen te bespreken.”
“Als perfusionisten zijn we een zelfstandige eenheid binnen het operatiekwartier.”
Maarten: “Die nauwe samenwerking gaat verder dan ons eigen team: we zijn een geïntegreerd onderdeel van het hele chirurgische team. Samen met de chirurg, anesthesist en OK-verpleegkundige slaan we de handen in elkaar.”
Cardiochirurgie staat nooit stil. Geldt dat ook voor perfusie?
Pieter: “Al sinds de uitvinding van de hart-longmachine is perfusie onlosmakelijk verbonden met cardiochirurgie. Chirurgen zoeken voortdurend naar minder ingrijpende technieken en daarin evolueren wij actief mee met nieuwe werkwijzen en apparatuur.”