Diensten Cardiochirurgie van Jessa en ZOL bundelen de krachten

Sinds oktober 2025 beschikt Limburg over één dienst Cardiochirurgie met hartchirurgen die in Ziekenhuis Oost-Limburg en het Jessa Ziekenhuis consulteren en opereren. Dit onder de noemer INEZ Limburg, het samenwerkingsverband tussen beide ziekenhuizen voor hooggespecialiseerde zorg. “We streven ernaar de meest hedendaagse zorg met de beste resultaten aan de Limburgse patiënt aan te bieden,” aldus cardiochirurg prof. dr. Peter Verbrugghe, die deeltijds overkomt van UZ Leuven en de overkoepelende dienst coördineert.  

In totaal zullen er 800 tot 1.000 hartoperaties per jaar worden uitgevoerd. Daarmee wordt Cardiochirurgie Inez Limburg het tweede grootste centrum van het land, na de dienst Cardiochirurgie van UZ Leuven. 

Waarom is schaalvergroting belangrijk?  
Prof. dr. Peter Verbrugghe: “Cardiochirurgie is een innovatieve en hoogtechnologische discipline. Daarom moet je met voldoende chirurgen zijn die elk specifieke subspecialismes opnemen binnen de discipline. Hierdoor kan je hoogstaande en kwalitatieve zorg aanbieden maar ook actief bijdragen aan opleiding en wetenschap.”   

“We starten met een sterk team. Dr. Christiaan Van Kerrebroeck was tot recent diensthoofd in ZOL Genk. Maar hij gaat binnenkort zijn welverdiend pensioen tegemoet. Dr. Herbert Gutermann is cardiochirurg met bijzondere bekwaamheid in robotchirurgie en ritmechirurgie. Hij is ook al bijna 10 jaar aangesteld als consulent in UZ Leuven. Dr. Simon Schiettekatte heeft een bijzondere interesse in off-pump coronaire chirurgie (OPCAB) en minimaal invasieve klepchirurgie. Ikzelf tot slot werk al meerdere jaren als consulent in ZOL en Jessa en leg me toe op (minimaal invasieve) klepchirurgie en aortachirurgie. Nieuw is dat dr. Katrien Vandendriessche sinds 1 februari deel uitmaakt van onze dienst. Zij legt zich toe op robot-geassisteerde coronaire chirurgie en (temporaire) hartondersteuning.” 

Wat is de grootste uitdaging bij het coördineren van de overkoepelende dienst? 
“Het organisatorische is een grote uitdaging, omdat we in twee ziekenhuizen werken. Belangrijk is dat wij hier als één team staan en dat onze waarden en doelen dezelfde zijn. Het is mijn taak om deze met de andere disciplines en zorgverleners af te stemmen, om zo alle neuzen in dezelfde richting te krijgen.” 

Wat kunnen patiënten van jullie verwachten?
“We willen alle Limburgse patiënten kunnen behandelen in Limburg, ook voor complexe pathologie. In bijna alle gevallen is dat mogelijk in het ziekenhuis waar ze zich aanbieden, hetzij Jessa, hetzij ZOL. Het is de chirurg die zich verplaatst naar de patiënt, niet omgekeerd. Goede patiëntenzorg hoort dichtbij en kwaliteitsvol te zijn.” 

“We zetten daarbij in op een patiëntgericht traject, gealinieerd aan recente wetenschap en conform Europese richtlijnen, waarbij de impact van de ingreep op de patiënt zo klein mogelijk is. Dit met minimaal invasieve chirurgie waar opportuun en volgens de principes van ERAS (Enhanced recovery after surgery), zodat de patiënt na de ingreep beter en sneller herstelt.”  

Nabije, kwaliteitsvolle en innovatieve zorg: wat betekent dat in de praktijk?
“Kwaliteit vraagt doorgedreven subspecialisatie van de chirurgen. Daarenboven bieden we het volledige spectrum van hartchirurgie aan, en dit 24/7. In uitzonderlijke gevallen, wanneer zeer specifieke expertise nodig is, kunnen we rekenen op onze samenwerking met UZ Leuven.”   

“Samen met de diensten Cardiologie, Intensieve Zorgen en Anesthesie werken we protocollen uit en evalueren we onze resultaten. We nemen deel aan internationale benchmarks omdat het belangrijk is om je continu te spiegelen aan andere hooggespecialiseerde teams.” 

Hoe wordt kwaliteit gemeten?
“De dienst Cardiochirurgie van ZOL Genk heeft op dat vlak al een heel lange traditie. Mortaliteit en morbiditeit worden systematisch geëvalueerd en vergeleken met andere Belgische en internationale centra. Een belangrijke benchmark is de EuroSCORE II, een internationaal gevalideerd risicomodel voor hartchirurgie. Daarnaast bespreken we samen met de collega’s van Anesthesie en Intensieve Zorgen regelmatig complexe casussen en complicaties. Gezamenlijke evaluaties zijn cruciaal om kwaliteit te blijven verbeteren.” 

Jullie investeren ook in onderzoek en opleiding? 
 “We willen die innovatieve zorg niet enkel aanbieden, maar ook mee ontwikkelen. Onderzoek en opleiding maken integraal deel uit van onze werking. Door klinisch werk en data te combineren, willen we bijdragen aan de hartchirurgie van de toekomst. Het is onze ambitie om een referentiecentrum voor cardiochirurgie te zijn, zowel nationaal als internationaal. 

Welke evoluties verwacht u in de komende jaren?
“Minimaal invasieve technieken zullen verder uitbreiden, zowel in coronaire bypasschirurgie als in klepchirurgie. Mede door nieuwe technologische ontwikkelingen en industriële innovaties zal het aandeel van robotchirurgie aan belang winnen.” 

“Daarnaast volgen we samen met de cardiologen de evolutie van percutane technieken, waarbij er via katheters in de bloedbaan, meestal op kloppend hart, interventies worden uitgevoerd. Die zijn minder invasief en vaak minder belastend voor de patiënt, maar zijn niet altijd de beste keuze. In het wekelijkse hartteam-overleg bespreken we multidisciplinair voor elke patiënt de beste strategie: chirurgisch, interventioneel of hybride.” 

Hoe verloopt de samenwerking met de huisartsen? 
“De meeste patiënten worden naar ons verwezen door de cardiologen. Maar het is belangrijk dat de huisartsen weten waarvoor wij staan en wat de achtergrond is van deze samenwerking. Ook na het ontslag uit het ziekenhuis is de huisarts voor vele patiënten het eerste aanspreekpunt en een partner in de zorg voor de cardiochirurgische patiënt. Onze dienst is uiteraard beschikbaar voor vragen en ondersteuning.”  

Wat heeft u persoonlijk overtuigd om naar Limburg te komen?  
“Al vele jaren ben ik consulent in ZOL en ik ben assistent geweest zowel in ZOL als in Jessa. Beide ziekenhuizen geven mij een warm gevoel. Ik ontmoet hier zorgverleners en medewerkers die heel open en ambitieus zijn. Zij zorgen voor een warme omgeving voor de patiënt. Door de samenwerking kan ook een zeer hoogstaand niveau bereikt worden. Die visie wordt gedragen door de ziekenhuisbesturen, de directies en alle betrokken diensten. Dat brede draagvlak maakt dat ik sterk geloof in dit verhaal.” 

 

 

Cardiochirurgie en anesthesie 
"Uitdagende ingrepen die extra expertise vragen" 

Anesthesie bij cardio-chirurgie is heel specifiek en verschilt van de gewone anesthesie om twee redenen. Cardio-anesthesiologische patiënten zijn patiënten die tijdens anesthesie extra aandacht en expertise nodig hebben vanwege hun hartziekte en/of omdat ze een interventie aan het hart ondergaan. 

Het gaat bijna altijd om patiënten die medisch gezien in een slechte conditie zijn. Ze kampen met hartfalen, maar hebben vaak ook slechte longen en andere comorbiditeiten. We moeten hen daarom zeer zorgvuldig installeren en behoedzaam te werk gaan bij het in slaap doen. We doen ook een meer uitgebreide monitoring.  

Daarnaast gaat het meestal om een ingreep die zeer uitdagend is. Er zijn hartoperaties die op een kloppend hart kunnen gebeuren, maar bij de meeste hartingrepen wordt het hart stilgelegd. De hart-longmachine zal het bloed rondpompen in de patiënt, onder supervisie van de perfusionist. Als de patiënt opnieuw van het kunsthart gescheiden wordt, moeten wij ervoor zorgen dat het hart opnieuw zelfstandig kan kloppen. Hiervoor is vaak farmacologische hulp nodig.  

Het hele procedé wordt live begeleid met behulp van een transoesofageale echografie probe in de slokdarm waarmee we het hart ‘live’ in detail bekijken.  
 
Al deze ondersteuning is bij een klassieke narcose niet nodig.  

In ZOL hebben wij een toegewijd team van 9 gespecialiseerde cardio-anesthesisten Ze zijn allemaal één jaar in opleiding geweest hiervoor in een gespecialiseerd cardio-anesthesiecentrum in het buitenland.    

En ook ons verpleegkundig team is zeer toegewijd. Het materiaal en de techniek van de cardiochirurg zijn immers zo specifiek dat de verpleging zeer hoog opgeleid moet zijn om dat te kunnen ondersteunen. Ook voor het anesthesiologisch gedeelte is bij een hartoperatie tijdens de procedure veel verpleegkundige hulp nodig. Want de anesthesist zelf heeft alle tijd nodig om de patiënt op te volgen en de hemodynamiek bij te sturen. 

De evolutie in de geneeskunde maakt dat alles technologischer en complexer wordt. Wij zijn daarop voorbereid, net als het Jessaziekenhuis trouwens waar ze ook beschikken over een team anesthesisten die gespecialiseerd zijn in cardio-anesthesie.  

Dr. Pieter De Vooght, cardio-anesthesist en arts-coördinator van de Kritieke Diensten 

 

Cardiochirurgie en cardiologie 
"Wekelijks multidisciplinair hartteam-overleg" 

Onze dienst is uitermate verweven met de dienst Cardiochirurgie. Bij andere chirurgische disciplines komt de patiënt vaker rechtstreeks bij de chirurg terecht, maar bij hartpatiënten gebeurt dat eigenlijk niet.  

Het is de cardioloog die de onderzoeken doet en de diagnose stelt. Pas daarna wordt eventueel aan een chirurgische oplossing gedacht en doorverwezen. Dus voor een deel van onze patiënten is de dienst Cardiochirurgie uitermate belangrijk.  

Wij zijn er eigenlijk altijd al voorstander geweest van één overkoepelende dienst Cardiochirurgie in Limburg. Dat laat immers toe om een professioneel team samen te stellen van chirurgen die zo nog beter kunnen specialiseren en excelleren. We zijn blij dat dit nu realiteit is.  

Wij komen elke week met de cardiochirurgen en anesthesisten samen op donderdagavond in het hart-teamoverleg om alle patiënten met mogelijke chirurgische indicaties te bespreken. Meestal zijn er dat zo’n 20-tal per week. Het multidisciplinair team overlegt wat de beste behandeling is, in het belang van de patiënt. Ook in Jessa wordt trouwens een gelijkaardig, wekelijks multidiciplinair overleg georganiseerd. 

Met de komst van de interventionele cardiologie hebben de cardiologen heel wat pathologie van de chirurgen overgenomen. Nu kunnen we veel problemen oplossen met een stent bijvoorbeeld, waar vroeger bijvoorbeeld overbruggingen nodig waren. Via TAVI (Transcatheter Aortic Valve Implantation) kunnen we nu zelfs een vernauwde of lekkende aortaklep vervangen door een nieuwe klep in te brengen via een katheter in de lies. Dit voorkomt een openhartoperatie bij patiënten die daar te zwak voor zijn en biedt een sneller herstel met een kortere ziekenhuisopname. Zo kan ook een patiënt van 85 jaar, die niet meer in aanmerking komt voor chirurgie, toch nog behandeld worden.  

Niet alles zal via een interventionele procedure kunnen gebeuren, maar het zorgt er wel voor dat de cardiochirurgische teams veel gespecialiseerder worden. Waardoor we veel minder patiënten naar UZ Leuven moeten sturen. Enkel voor een harttransplantatie, het plaatsen van een hartpomp of hartchirurgie bij kinderen moeten patiënten naar een universitair centrum.  

Dr. Matthias Dupont, cardioloog en medisch diensthoofd Cardiologie 

 

Cardiochirurgie en intensieve zorgen  
"Patiënten veilig door postoperatieve fase begeleiden" 

Wij zijn bijzonder tevreden met de vernieuwde dienstaCrdiochirurgie. Subspecialisatie op dit niveau is immers alleen mogelijk met een voldoende groot chirurgisch team en anderzijds dienen er voldoende aantallen patiënten te zijn. Als niet-universitair derdelijnsziekenhuis is het essentieel dat wij deze hooggespecialiseerde zorg kunnen aanbieden. Uiteindelijk wint vooral de patiënt daarbij: het is telkens de chirurg met de meest specifieke expertise die aan de operatietafel staat. De verdere uitbouw van topzorg voor de cardiochirurgische patiënten in Limburg is dus enkel toe te juichen.  

De cardiochirurgische patiënten beslaan ongeveer een zesde van de totale populatie op Intensieve Zorgen. Voor een grote dienst Intensieve Zorgen is een sterke dienst Cardiochirurgie dan ook onmisbaar. Daarnaast is dit ook boeiende pathologie waar intensivisten en verpleging zich graag op toeleggen. Om deze patiënten veilig door de eerste postoperatieve fase te begeleiden, is een goede kennis van farmacologie en fysiologie absoluut noodzakelijk. 

De cardiochirurgische patiënten gaan na een hartingreep rechtstreeks naar Intensieve Zorgen, waar wij hen in de eerste uren na de operatie wakker maken. We volgen hen 24 op 24 van zeer nabij op en zorgen ervoor dat ze comfortabel en pijnvrij zijn. Daarnaast controleren we nauwgezet op bloedingen, evalueren we de bloedwaarden en beoordelen we de beeldvorming van longen en hart. Tijdens hun verblijf op Intensieve Zorgen bouwen we de ondersteuning geleidelijk af en start de kinesist al met de mobilisatie. Dagelijks is er op Intensieve Zorgen ook overleg aan het bed met de cardiochirurgen en verzekeren we continuïteit van zorg bij ontslag naar de zaal.  

Dr. Tom Fivez, intensivist en medisch diensthoofd Intensieve Zorgen