Patiënten met kanker en vruchtbaarheidsvragen kunnen terecht in het Fertiliteitscentrum ZOL-Jessa

Als jonge vrouwen of mannen kanker krijgen, kunnen zij door de oncologische behandeling hun vruchtbaarheid verliezen. Indien zij dit wensen worden ze doorverwezen naar Fertiliteitscentrum ZOL-Jessa om hen te informeren en te helpen bij het behoud of herstel van hun vruchtbaarheid tijdens kankertherapie. Het fertiliteitscentrum heeft een overeenkomst met het RIZIV, de zogenaamde onco-conventie, waardoor deze patiënten hiervoor een terugbetaling krijgen. 

Wat is oncofreezing?
Mensen die de diagnose van kanker krijgen of een preventieve ovariëctomie moeten ondergaan omdat ze drager zijn van een genetische mutatie, kunnen hun eicellen of zaadcellen laten afnemen, invriezen en bewaren voor ze met een kankerbehandeling beginnen. Vrij recent werd de indicatie ook uitgebreid naar endometriose en goedaardige tumoren die in beide eierstokken voorkomen en die operatieve verwijdering vergen. 

Hoe gaat oncofreezing in zijn werk?
Patiënten kunnen onmiddellijk na hun diagnose terecht in Fertiliteitscentrum ZOL-Jessa waar ze gezien worden door de consulent en de fertiliteitsspecialist om de verschillende opties te verduidelijken en zo gewenst een traject op te starten. De opties voor onco-fertiliteit hangen af van verschillende factoren, zoals het type en het stadium van de kanker, de leeftijd en de gezondheidstoestand van de patiënt, de persoonlijke voorkeuren en verwachtingen en de tijd die er is tot aan de start van de kankertherapie.  

De verschillende opties zijn het invriezen van zaadcellen, eicellen, embryo's of testisweefsel/eierstokweefsel (cryopreservatie) voor een eventuele toekomstige zwangerschap.  

Is het veilig voor patiënten met (borst)kanker om hormonen te krijgen voor een eicelstimulatie?
In studies is aangetoond dat een kortdurende eicelstimulatie de prognose van borstkanker niet verergert. De periode is te kort om een significante invloed te hebben. Bovendien wordt tijdens de stimulatie een middel gegeven dat de oestrogeenconcentratie laag houdt.  

Op welke leeftijd is preservatie mogelijk?
Voor eicellen doen we dit vanaf 16 jaar maar in de praktijk zien we weinig vrouwen onder de 18 jaar. Voor vrouwen tot 37 jaar is de procedure om eicellen te bewaren volledig gratis. Voor mannen geldt de terugbetaling tot 44 jaar voor maximum drie spermastalen. 

Is elke oncologische behandeling schadelijk voor de vruchtbaarheid? 
Het is niet zo dat elke vrouw of man die kankertherapie krijgt het risico loopt om in de menopauze te geraken of al haar eicellen/zijn zaadcellen te verliezen. Veel is afhankelijk van welke soort chemotherapie of welke dosis en locatie van de radiotherapie de patiënt krijgt en van de hoeveelheid eicellen die een vrouw nog heeft voor ze aan de behandeling begint. Sommige chemo’s zijn veel gonadotoxischer of schadelijker voor eicellen en zaadcellen dan andere. Dat moet altijd eerst ingeschat worden. Bij bepaalde chemo's is het risico zodanig laag dat kan overwogen worden om geen freezing te doen.  

Bij radiotherapie kan geprobeerd worden dosis of locatie aan te passen, of de geslachtsorganen chirurgisch buiten het bestralingsveld te plaatsen.  

Kunnen vrouwen er ook voor kiezen om embryo's in te vriezen? 
Embryo's invriezen kan ook en heeft hogere slaagkansen. Het nadeel van embryo's invriezen is dat je natuurlijk ook afhankelijk bent van een partner, zowel bij diagnose alsook bij eventueel later gebruik van de embryo’s. 

Is eicellen invriezen de enige optie?  
Nee, er is ook een mogelijkheid om eierstokweefsel of volledig ovarium in te vriezen. Dit kan na de oncologische behandeling opnieuw ingeplant worden. Omdat het ovarium nog vitaal was, kan het er na de inplanting voor zorgen dat er opnieuw eicellen tot ontwikkeling komen en iemand opnieuw spontaan zwanger kan worden.  

Deze techniek wordt niet aangeboden in Limburg maar wie hiervoor in aanmerking komt en ervoor kiest kan doorverwezen worden naar een universitair centrum. Voor patiënten die snel met hun oncologische behandeling moeten starten en voor wie er geen tijd meer is voor eicelpreservatie kan dit ook een oplossing zijn.  

Ook voor mannen is het mogelijk om teelbalweefsel in te vriezen. Ook zij worden hiervoor doorverwezen naar een universitair centrum.