Materniteit ZOL Maas en Kempen gaat voor Zero Separation

In mei ontvingen de Materniteit van ZOL Maas en Kempen en de dienst Neonatologie bezoek van dr. Nils Bergman, voorvechter van Zero Separation. Zero Separation, betekent dat de baby niet gescheiden wordt van de ouders na de geboorte. Ouders worden aangemoedigd om zoveel als mogelijk huid-op-huid contact te hebben met hun baby tijdens het verblijf op de afdeling en erna. Op Materniteit van ZOL Maas en Kempen wordt Zero Separation aangeboden sinds april 2024. 

“Onderzoek toont aan dat onmiddellijk, ononderbroken huid-op-huid contact direct na de geboorte essentiëel is voor zowel de pasgeborene als de ouders," aldus pediater dr. Kirsten de Schaetzen. "Het bevordert een betere vertering, een sterker immuunsysteem, gemakkelijker behoud van lichaamstemperatuur, snellere gewichtstoename en betere hechting. Bovendien huilt de baby minder vaak en verloopt de voeding beter. Huid-op-huid contact stabiliseert ook de hartslag en ademhaling, wat resulteert in een hoger zuurstofgehalte in het bloed." 

Huidcontact direct na de bevalling is van groot belang. "Een pasgeborene krijgt veel indrukken te verwerken bij de geboorte," zegt medisch diensthoofd Gynaecologie ZOL Maas en Kempen Rika Hendrickx. "De warme, geluiddempende en veilige cocon van de baarmoeder wordt plots vervangen door een grote, koude ruimte met vele prikkels. Bij de moeder op de borst voelt de baby zich veilig; de moeder straalt warmte uit en de baby kan haar ruiken en proeven, waardoor hij weer in een veilige cocon belandt. Dit stabiliseert de vitale functies van de baby en op de lange termijn doen deze baby's het mentaal, emotioneel en fysiek beter." 

“In het eerste uur na de geboorte doorloopt de baby negen instinctieve fases,’ aldus Brenda Coppens, lactatiekundige en vroedvrouw. “De eerste ademhaling, ontspannen luisteren naar de hartslag van de moeder, het openen van de ogen om de moeder te zien, bewegingen maken, pauzeren, de borst zoeken, wennen aan de borst, de eerste ervaring met borstvoeding en uiteindelijk in slaap vallen na dit bijzondere en emotionele moment.”  
 
"Vooral tijdens dit eerste uur is ononderbroken huidcontact cruciaal, zeker als de moeder kiest voor borstvoeding," benadrukt lactatiekundige en vroedvrouw Katrien Creemers. "In de verloskamer wordt dit eerste uur niet onderbroken, tenzij de gezondheid van moeder of baby een andere aanpak vereist. Kan de moeder geen huid-op-huid contact bieden, dan kan de andere ouder dit overnemen. Als de toestand van de baby het niet toelaat, proberen we ook hier de ouders en het kind niet te scheiden. We zorgen ervoor dat de ouders oo dicht bij hun kind blijven als het hulp nodig heeft bij de start." 

Van zodra moeder en baby er klaar voor zijn, wordt de baby na de geboorte warm bij de moeder gelegd om afkoeling te voorkomen tijdens het vervoer naar hun eigen kamer. Ook tijdens het verblijf op de kraamafdeling wordt huid-op-huid contact zoveel mogelijk aangemoedigd. "Om dit voor de ouders zo gemakkelijk mogelijk te maken, hebben we speciale kleding voorzien die ervoor zorgt dat de baby veilig tegen de huid van de ouders kan liggen, terwijl zij meer bewegingsvrijheid hebben," zegt vroedvrouw Femke Swennen. “Zorgtaken zoals pampertjes verversen, babybad geven en temperatuur van de baby nemen, laten we door de ouders uitvoeren. Wij ondersteunen de ouders met zoveel mogelijk tips en adviezen." 

"Bij ouders vermindert Zero Separation angst en bevordert het de hechting, wat het risico op postpartumdepressie verlaagt," zegt gynaecoloog dr. Stephfanie Dirx. "Er is ook minder kans op nabloedingen na de bevalling en de melkproductie verbetert. Ouders leren ook de signalen van hun baby beter herkennen als die wil drinken." 

Bij ontslag wordt de ouders aangeraden om thuis het huidcontact voort te zetten totdat de baby aangeeft hier minder behoefte aan te hebben. Dit draagt bij aan de veiligheid en het vertrouwen van de baby bij het verkennen van de wereld. Maar zowel in het ziekenhuis als thuis moet er aandacht worden besteed aan veilig slapen. Huidcontact kan alleen plaatsvinden als de ouders wakker en alert zijn. Tijdens het slapen moet de baby op de rug in zijn bedje liggen ter preventie van wiegendood. 

Ook neonatoloog dr. Marie-Rose Van Hoestenberghe, medisch diensthoofd van de Neonatale Intensive Care (NIC) benadrukt het belang van contact tussen de ouders en de baby: “Wanneer een baby te licht of te jong is en extra zorg nodig heeft, zoals monitoropvolging voor hart en ademhaling of een verwarmd bedje, kan dit bij de ouders op de kamer plaatsvinden. Dit noemen we couplet care, een onderdeel van family-centered care. Dit betekent dat de baby niet gescheiden wordt van de ouders. Ouders zijn immers de beste observanten van hun baby en kunnen het beste inschatten als er iets mis is. De baby kan ook extra zuurstof nodig hebben, waarvoor de baby in een couveuse moet verblijven. In dat geval kunnen moeder en kind verblijven in een couveuse op de kamer. Onze materniteit is uitgerust met een centraal monitoringsysteem en op elke kamer kan een couveuse worden geïnstalleerd. Zonder zuurstofnood kan het huid-op-huid contact gewoon doorgaan. Dit is zelfs nog belangrijker bij kleinere baby’s, omdat zij meer behoefte hebben aan huidcontact. Dit helpt hen rustiger te ademen, vermindert prikkels en stress, verbetert de bloedcirculatie en stabiliseert het zuurstofgehalte in het bloed. Door de verminderde stress is ook het bloedsuikergehalte stabieler. Borstvoeding bij een kindje dat extra zorg nodig heeft, verloopt soms moeizamer, maar door het kind dicht bij de borst te houden, vergroot de kans op succes.” 

Wie is dr. Bergman
Dr. Bergman en verloskundige Agneta Jurisoo introduceerden KMC (Kangaroo Mother Care)  in de jaren 1980 in het Manama Mission Hospital in Zimbabwe. Hun onderzoek toonde aan dat huid-op-huid contact de overlevingskansen van baby's met een laag geboortegewicht en premature baby's aanzienlijk verbetert. In 1995 introduceerde dr. Bergman KMC in Zuid-Afrika, en in 2000 werd het de zorgnorm voor premature baby's in de West-Kaap. Sinds 2021 raadt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) KMC onmiddellijk na de geboorte aan. Dr. Bergman is ook de oprichter van het International Network of Kangaroo Mother Care (INK) . 

Wereldwijd is huid-op-huid zorg voor zuigelingen een traditionele praktijk in vele culturen. Moderne studies, waaronder die van dr. Bergman, ondersteunen deze traditionele methoden door de voordelen van huid-op-huid contact voor zowel de fysieke als emotionele ontwikkeling van pasgeborenen te benadrukken. 

Dr. Bergman is tegenwoordig vooral bezig met het promoten van Zero Separation. Zijn grote Zero Separation-tour was de reden van zijn bezoek aan ons ziekenhuis. Deze tour werd ingericht door vzw Noah’s Ark.