ZOL aanbod: Borstreconstructie

Interview met dr. Elisa Van Raemdonck, gynaecoloog, en dr. Maartje Colaris, plastisch chirurg

Preventieve borstchirurgie bij erfelijke borstkanker: een nieuwe borst zonder zichtbaar litteken

Vrouwen die drager zijn van een borstkankergen leven met een sterk verhoogd risico op de ziekte. Sommigen kiezen voor regelmatige, intensieve opvolging. Anderen nemen de moeilijke beslissing om hun borsten preventief te laten verwijderen. In ZOL kunnen vrouwen die erfelijk belast zijn sinds kort terecht voor een innovatieve ingreep waarbij de diensten Gynaecologie en Plastische Heelkunde de krachten bundelen. Tijdens één operatie worden beide borsten preventief weggenomen én meteen gereconstrueerd, zonder zichtbaar litteken.

(Lees verder onder de foto)

Dr. Maartje Colaris, plastisch chirurg (links) en dr. Elisa Van Raemdonck, gynaecoloog (rechts)

Borstkanker treft in België ongeveer één op de acht vrouwen. Voor vrouwen met een erfelijke aanleg, zoals een BRCA1- of BRCA2-mutatie, ligt dat risico nog veel hoger, tot wel 80%. De impact van zo’n diagnose is groot, zowel fysiek als emotioneel. Een preventieve borstamputatie met onmiddellijke reconstructie kan het risico op borstkanker drastisch verlagen. Gynaecoloog dr. Elisa Van Raemdonck en plastisch chirurg dr. Maartje Colaris leggen uit hoe de ingreep verloopt en wat ze betekent voor vrouwen die het gen dragen.

Wordt het borstkankergen vaak ontdekt?
Dr. Van Raemdonck: “We stellen het borstkankergen steeds vaker vast, vooral omdat er meer gescreend wordt. Vaak is er een familiale voorgeschiedenis, waardoor vrouwen zich preventief laten testen. De meeste vrouwen met het borstkankergen bij wie een verhoogd risico wordt vastgesteld, zijn nog jong, vaak in de twintig of dertig. Bij een hoog risico nodigen we hen om de zes maanden uit voor een controle via MRI of mammografie. Dat is psychologisch zwaar. Daarom stellen we in overleg soms een preventieve borstverwijdering voor. Hoe vroeger de ingreep, hoe kleiner de kans op kanker.”

“We stellen het borstkankergen steeds vaker vast, vooral omdat er meer gescreend wordt."
Dr. Elisa Van Raemdonck, gynaecoloog

Verdwijnt het risico op borstkanker volledig na een amputatie?
Dr. Van Raemdonck: “Het risico daalt aanzienlijk. Waar een vrouw gemiddeld 10 à 13 procent kans heeft op borstkanker, is dat bij vrouwen met een borstkankergen na amputatie nog slechts 1 à 2 procent. We proberen zoveel mogelijk klierweefsel weg te nemen, maar er blijft altijd een klein restje achter, vooral rond de tepelhof en in de oksel. Daarom is het risico nooit helemaal nul.”

 Dr. Elisa Van Raemdonck, gynaecoloog (links) ​en dr. Maartje Colaris, plastisch chirurg (rechts)

Hoe verloopt de ingreep?
Dr. Van Raemdonck: “De borstreconstructie gebeurt tijdens dezelfde operatie. We werken via een minimaal invasieve techniek: een sneetje van ongeveer vier centimeter in de plooi 16 gezondheid! “De meeste vrouwen met het borstkankergen bij wie een verhoogd risico op borstkanker wordt vastgesteld, zijn nog jong, vaak in de twintig of dertig.” Dr. Elisa Van Raemdonck, gynaecoloog onder de borst. Via die opening verwijderen we het klierweefsel. Dr. Colaris: “Daarna reconstrueer ik de borst onmiddellijk met een prothese zodat de vrouw meteen wakker wordt met een nieuwe borst. Dat zorgt niet alleen voor een mooier esthetisch resultaat, maar helpt ook bij de emotionele verwerking.”

Wat zijn de voordelen van deze techniek?
Dr. Van Raemdonck: “Het grootste voordeel is dat er geen zichtbaar litteken is. De incisie zit verborgen in de plooi onder de borst. De ingreep is bovendien tepelsparend, wat belangrijk is voor het lichaamsbeeld. De operatie duurt ongeveer drie à vier uur en de meeste patiënten kunnen na één à twee dagen naar huis.”

 “Een borstreconstructie kan op verschillende manieren: met een prothese, met lichaamseigen weefsel of via een hybride techniek."
Dr. Maartje Colaris, plastisch chirurg

Hoe wordt een borst precies gereconstrueerd?
Dr. Colaris: “Een borstreconstructie kan op verschillende manieren: met een prothese, met lichaamseigen weefsel of via een hybride techniek. Bij een prothese gebruiken we het kleine sneetje onder de borst, waardoor er geen extra littekens ontstaan. De patiënt kan meestal snel naar huis. Bij lichaamseigen weefsel wordt de ingreep complexer en is er een langere opname nodig.”

 Dr. Elisa Van Raemdonck, gynaecoloog

Wat houdt een hybride reconstructie in?
Dr. Colaris: “Bij een hybride reconstructie combineren we een prothese met lipofilling, dat is vettransplantatie uit bijvoorbeeld de flanken of dijen. Door vet rond de prothese te injecteren, krijgt de borst een zachtere vorm en een natuurlijker gevoel. Het is een goede oplossing voor vrouwen die onvoldoende buikvet hebben voor een volledige reconstructie met eigen weefsel. Bovendien zijn er minder littekens en is de operatietijd korter.”

"De keuze voor een borstreconstructie hangt af van de wens van de patiënt, de oncologische veiligheid, en de mogelijkheden op basis van de lichaamsbouw."
Dr. Maartje Colaris, plastisch chirurg

Wanneer kiezen jullie voor lichaamseigen weefsel?
Dr. Colaris: “De keuze voor een borstreconstructie hangt af van verschillende factoren: de wens van de patiënt, de oncologische veiligheid, en de mogelijkheden op basis van de lichaamsbouw. Bij oudere vrouwen is een prothese soms minder geschikt voor een directe reconstructie, omdat de borst door veroudering vaak minder stevig en elastisch is. In zulke gevallen kiezen we bijvoorbeeld voor lichaamseigen vetweefsel uit de buik of de lage rug. Dat zorgt voor een natuurlijker resultaat en zorgt voor een betere balans tussen beide borsten. Als er toch gekozen wordt voor een prothese, adviseren we vaak om eerst een borstlift uit te voeren.”

Dr. Maartje Colaris, plastisch chirurg

Is de minimaal invasieve techniek geschikt voor elke vrouw?
Dr. Colaris: “Niet helemaal. De minimaal invasieve aanpak werkt het best bij vrouwen met een klein tot matig borstvolume die niet te erg doorhangen. Bij grotere borsten of sterk doorhangende borsten moeten we een aangepaste techniek gebruiken. Ook de keuze voor reconstructie hangt af van de persoonlijke voorkeur van de patiënt.”

"Vrouwen kunnen worstelen met gevoelens van verlies of onzekerheid, zelfs als het resultaat esthetisch mooi is. Daarom is het belangrijk dat ze zich gesteund voelen, zowel medisch als emotioneel.”
Dr. Elisa Van Raemdonck, gynaecoloog

Hoe verloopt het herstel na de ingreep?
Dr. Colaris: “Het herstel verloopt meestal vlot. Na een week kunnen de meeste vrouwen hun dagelijkse activiteiten hervatten, al raden we aan het rustig aan te doen. Sporten en zwaar tillen stel je beter zes weken uit. Bij reconstructies met lichaamseigen weefsel duurt het herstel iets langer.”

Dr. Van Raemdonck: “Ook op psychologisch vlak is nazorg belangrijk. We bieden begeleiding via borstverpleegkundigen en psychologen. Vrouwen kunnen worstelen met gevoelens van verlies of onzekerheid, zelfs als het resultaat esthetisch mooi is. Daarom is het belangrijk dat ze zich gesteund voelen, zowel medisch als emotioneel.”

Dr. Maartje Colaris, plastisch chirurg (links) en dr. Elisa Van Raemdonck, gynaecoloog (rechts)

Hoe reageren vrouwen op deze ingreep?
Dr. Van Raemdonck: “Over het algemeen heel positief. Vrouwen voelen zich opgelucht dat ze het risico op borstkanker sterk hebben verminderd. Het feit dat ze wakker worden met een nieuwe borst, zonder zichtbaar litteken, helpt enorm bij de verwerking.” Dr. Colaris: “We merken dat vrouwen psychologisch beter herstellen als de ingreep esthetisch mooi is uitgevoerd. Dat is voor ons een belangrijk aspect van deze zorg.”