Dossier Oncologie

Dossier Oncologie

Kanker. Het is een woord dat inslaat als een bom. Of je nu zelf de diagnose krijgt, iemand in je familie, of een goede vriend: het zet je wereld op z’n kop. Plots duiken er zorgen en vragen op en lijkt niets nog vanzelfsprekend.

Maar wat is kanker eigenlijk? Het is niet één ziekte, maar een verzamelnaam voor meer dan honderd verschillende aandoeningen van de cellen in ons lichaam. Bij kanker beginnen cellen zich ongecontroleerd te delen. Zo ontstaat er een gezwel of een tumor, en kunnen kankercellen zich verspreiden naar andere delen van het lichaam. Een kankerdiagnose betekent vaak het begin van een intens traject: onderzoeken, behandelingen, wachten, hopen. En dat alles met een rugzak vol zorgen, voor patiënten én voor de mensen rondom hen. Toch is er ook hoop. De medische wereld staat niet stil. Dankzij betere opsporing, innovatieve therapieën en sterke samenwerking tussen zorgverleners zijn de vooruitzichten vandaag veel positiever dan vroeger. Steeds meer mensen genezen en wie niet geneest, kan vaak nog lang en kwaliteitsvol leven met de ziekte.

 In dit dossier nemen we je mee achter de schermen van de kankerzorg in Ziekenhuis Oost-Limburg. Van het eerste onderzoek tot revalidatie en alles daartussen. We laten artsen en zorgverleners aan het woord en tonen hoe we samen werken aan de beste zorg voor elke patiënt. Want kanker heb je nooit alleen

(Lees verder onder de foto)

Oncologie: het hart van de kankerzorg

De dienst Oncologie vormt voor veel patiënten het begin van hun traject. Hier worden diagnoses gesteld, behandelingen opgestart en mensen vaak jarenlang opgevolgd. “Als oncoloog volg ik patiënten soms tien jaar of langer,” vertelt dr. Wendy De Roock, oncoloog in ZOL. “Onze taak stopt niet bij het bestrijden van de ziekte."

Wanneer iemand hoort dat hij of zij kanker heeft, staat de wereld even stil. In dat ene moment komt er een golf van vragen: Wat nu? Wat betekent dit voor mij? Kan ik genezen? De oncoloog is de arts die je stap voor stap door dat traject begeleidt. “We behandelen verschillende groepen patiënten”, vertelt dr. Wendy De Roock. “Sommige patiënten krijgen bij ons chemo- of immuuntherapie voor er een operatie gebeurt, anderen volgen een behandeling na de operatie. En er zijn ook patiënten die we spijtig genoeg niet meer kunnen genezen. In dat geval ligt de nadruk op comfort en levenskwaliteit. Want ook als genezen niet meer kan, kunnen we nog veel betekenen voor iemand.”

De oncoloog als aanspreekpunt
Het traject start meestal met enkele onderzoeken en een uitgebreid gesprek waarin de behandeling stap voor stap wordt uitgelegd. Daarna volgen de therapieën zelf, vaak in het dagziekenhuis. Tijdens dat hele proces blijft de oncoloog het vaste aanspreekpunt voor de patiënt en zijn of haar familie. “Wanneer mensen bij ons komen, is dat vaak op een moeilijk moment,” vertelt dr. De Roock. “Ze hebben net gehoord dat ze kanker hebben, en dan komt er in korte tijd enorm veel informatie op hen af.

"Als oncologen proberen we de patiënt zo goed mogelijk te begeleiden doorheen het hele traject.”

Nauwe samenwerking
Een oncoloog is gespecialiseerd in de diagnose en behandeling van kanker, maar staat nooit alleen. Ze werken nauw samen met andere specialisten zoals hematologen, radiotherapeuten, chirurgen en radiologen “Samen werken we een behandelplan uit. Dat kan bestaan uit chemotherapie, immunotherapie, hormoontherapie, doelgerichte therapie of een combinatie daarvan. We zoeken telkens naar de aanpak die de meeste kans op resultaat biedt, maar die ook haalbaar is voor de patiënt,” legt ze uit.

 “Dat vraagt intense begeleiding. Maar het is ook waardevol. We delen verdriet, maar ook hoop, dankbaarheid en soms zelfs humor. Die verbondenheid maakt dit werk bijzonder.”

(Lees verder onder de foto)

Radiotherapie: straling met zorg en precisie

Radiotherapie is een van de meest gebruikte behandelingen tegen kanker. Meer dan de helft van de patiënten krijgt er tijdens hun traject mee te maken. Het woord ‘bestraling’ klinkt misschien wat beangstigend, maar dankzij moderne technologie en een zorgzaam team gebeurt de behandeling vandaag met ongeziene precisie en aandacht voor comfort.

“We bestralen met lineaire versnellers die straling elektrisch kunnen opwekken. De behandelingen zijn zo nauwkeurig dat we het doelgebied met hoge precisie kunnen behandelen en het gezonde weefsel zoveel mogelijk sparen”, vertelt dr. Laura Van den Bergh, radiotherapeute binnen het Limburgs Oncologisch Centrum. “Radiotherapie maakt gebruik van ioniserende stralen om kankercellen te vernietigen door het toebrengen van schade aan het DNA van de cellen. Daardoor kunnen ze zich niet meer vermenigvuldigen. Zo wordt de groei van de kankercellen afgeremd en de tumor gesteriliseerd. Gezonde cellen herstellen beter dan kankercellen, waardoor gezond weefsel doorgaans goed herstelt van de radiotherapie.”

Hoe werkt de behandeling?
Vooraf maken we beelden met een CT-scan. Op basis daarvan berekenen we een gepersonaliseerd bestralingsplan, waarin we ook informatie verwerken uit eerdere beeldvorming, zoals MRI’s en (PET-)CT’s. De bestraling zelf duurt meestal slechts enkele minuten en is volledig pijnloos. Patiënten voelen niets van de stralen op het moment zelf, al kunnen er tijdens of na de radiotherapie bijwerkingen optreden, zoals vermoeidheid of roodheid van de huid. “De bijwerkingen verschillen van persoon tot persoon en hangen af van de gebruikte techniek, maar vooral van de bestraalde regio,” zegt dr. Van den Bergh. “Als je bijwerkingen ervaart, wil dat niet zeggen dat de bestraling beter of slechter werkt.”

Combinatie van therapie
Radiotherapie kan worden ingezet als primaire behandeling, maar ook in combinatie met chirurgie, chemotherapie of andere therapieën. Niet alle patiënten komen hiervoor in aanmerking. “Het hangt af van het ziektestadium en het type kanker”, legt dr. Van den Bergh uit. “In veel gevallen is het doel van radiotherapie om de kanker te genezen. Bij uitzaaiingen kan bestraling echter ook worden toegepast om klachten te verlichten, zoals pijn of bloedingen, of om tumoren te verkleinen die druk uitoefenen op organen zoals de hersenen of zenuwen.”

Samenwerking voor optimale zorg
Net als een oncoloog werkt een radiotherapeut nooit alleen. “We werken nauw samen met andere diensten en met een team van verpleegkundigen, fysici, psychologen, diëtisten, sociaal werkers en kinesitherapeuten. Zo kunnen we veilige, effectieve en persoonlijke behandelingen aanbieden.” Het Limburgs Oncologisch Centrum (LOC) is een ziekenhuisoverschrijdende organisatie met bestralingstoestellen in zowel Jessa als ZOL. Daardoor krijgen patiënten toegang tot de meest geavanceerde oncologische behandelingen, dicht bij huis. Meer informatie over het LOC vindt u verderop in dit dossier.

(Lees verder onder de foto)

Hematologie: als de ziekte in het bloed zit

Bloed stroomt door elke ader, elk weefsel en elk orgaan in ons lichaam. Het vervoert zuurstof, voert afvalstoffen af en houdt ons gezond. Maar wat als dat systeem zelf ziek wordt? Dan kom je terecht bij de hematoloog: de specialist van het bloed, het beenmerg en de lymfeklieren.

“Sommige mensen komen bij ons met iets eenvoudigs, zoals een ijzertekort”, vertelt prof. dr. Natalie Put, hematoloog in ZOL. “Maar we behandelen ook complexe aandoeningen, zoals leukemie, lymfeklierkanker of stoornissen in de bloedstolling. Hematologie is een heel breed vakgebied en vaak zijn meerdere onderzoeken nodig om tot de juiste diagnose te komen. Daarbij werken we nauw samen met chirurgen, radiologen, pathologen en klinisch biologen.”

Wat doet het bloed precies?
Ons bloed bestaat uit plasma (de vloeistof) en cellen: rode bloedcellen vervoeren zuurstof, witte bloedcellen bestrijden virussen en bacteriën, en bloedplaatjes zorgen voor stolling. “Als we ernstige afwijkingen zien, ligt het probleem vaak in het beenmerg, de fabriek van het bloed”, legt prof. dr. Put uit. “Wanneer die productie faalt, dalen de aantallen bloedcellen en krijg je klachten zoals vermoeidheid, kortademigheid, bloedingen of een verhoogde vatbaarheid voor infecties. Eens we begrijpen wat er fout loopt, kan een behandeling worden opgestart. Dat kan gaan van aderlatingen of ijzertoediening via infuus tot chemotherapie, immunotherapie of doelgerichte therapie.”

Als het bloed zelf ziek wordt
Bloed- of beenmergkanker ontstaat wanneer de aanmaak van bloedcellen ontspoort. Voorbeelden hiervan zijn leukemie, lymfoom en multipel myeloom. “Bij acute leukemie ontstaan uit stamcellen of voorlopercellen plots een grote hoeveelheid aan onrijpe witte bloedcellen”, zegt prof. dr. Put. “Deze cellen verdringen de gezonde cellen, wat leidt tot bloedarmoede, een verhoogde bloedingsneiging en een grotere vatbaarheid voor infecties. Het ziekteproces verloopt snel en kan levensbedreigend zijn.” De oorzaak? Meestal is er niet één enkele duidelijke factor maar gaat het om een combinatie van invloeden. “Vaak gaat het om genetische veranderingen (mutaties) in stamcellen of blootstelling aan chemicaliën, eerdere chemotherapie of straling”, vertelt ze. “Het kan iedereen treffen, maar met het ouder worden stijgt het risico.”

Innovatie brengt hoop
Hematologie staat vandaag aan de vooravond van een nieuw tijdperk. Dankzij razendsnelle wetenschappelijke vooruitgang krijgen artsen steeds meer inzicht in bloed- en beenmergziekten en kunnen behandelingen nauwkeuriger en persoonlijker worden. Nieuwe therapieën, zoals doelgerichte medicijnen en immuuntherapie, bieden patiënten niet alleen meer genezingskansen, maar ook een betere levenskwaliteit. “Wat ooit onmogelijk leek, komt stap voor stap binnen handbereik Prof. dr. Natalie Put, en dat geeft hoop”, besluit prof. dr. Put.

(Lees verder onder de foto)

Limburgs Oncologisch Centrum (LOC): samen sterk tegen kanker

Kanker treft niet alleen het lichaam, maar ook het leven eromheen. Goede zorg, nabijheid en vertrouwen maken dan een wereld van verschil. In Limburg slaan ziekenhuizen en specialisten de handen in elkaar binnen het Limburgs Oncologisch Centrum (LOC), een unieke samenwerking tussen ZOL en het Jessa Ziekenhuis. Zo krijg je als Limburger de beste kankerzorg, dicht bij huis.

“Het LOC zorgt ervoor dat elke patiënt dezelfde hoogstaande zorg krijgt, ongeacht waar hij woont”, zegt dr. Laura Van den Bergh, radiotherapeute binnen het LOC. “We delen kennis, technologie en ervaring, zodat we altijd volgens de nieuwste inzichten kunnen behandelen.”

Een sterke samenwerking
De samenwerking tussen Limburgse artsen in de oncologie bestaat al decennialang, maar kreeg in 2001 een officiële vorm met de oprichting van het LOC. Vandaag worden alle patiënten die radiotherapie nodig hebben behandeld op de site van Jessa in Hasselt of van ZOL in Genk. Samen verzorgen de teams elk jaar meer dan 3.000 nieuwe oncologische patiënten waarmee het LOC tot een van de grootste centra van België behoort. Op de afdelingen radiotherapie van Jessa en ZOL staan zes bestralingstoestellen en twaalf radiotherapeuten klaar. Dankzij moderne technologie kunnen tumoren uiterst precies worden bestraald, terwijl gezond weefsel zoveel mogelijk gespaard blijft.

Meer dan technologie
Wat het LOC bijzonder maakt, is de nauwe samenwerking tussen specialisten binnen de hele provincie. Chirurgen, oncologen, radiologen, verpleegkundigen, psychologen en diëtisten overleggen regelmatig over elke patiënt. Zo krijgt iedereen de juiste behandeling op het juiste moment. De samenwerking stimuleert ook onderzoek en innovatie. Nieuwe therapieën en klinische studies worden sneller beschikbaar, waardoor Limburgse patiënten toegang krijgen tot zorg die elders vaak nog in testfase is.

Dichtbij en betrokken
"Patiënten moeten niet per definitie naar grote universitaire centra om hoogtechnologische behandelingen te krijgen”, besluit dr. Van den Bergh. “Die expertise is er gewoon hier, in Limburg. Dat maakt een enorm verschil zowel praktisch als emotioneel.”

(Lees verder onder de foto)

Dagziekenhuis Oncologie: behandeling in een sfeer van vertrouwen

In het Dagziekenhuis Geneeskunde krijgen patiënten hun behandeling in een warme, rustgevende omgeving. Vaak gaat het om chemotherapie, maar ook bloedtransfusies of medicatie via infuus worden hier toegediend.

“Patiënten wandelen bij ons binnen, krijgen een zetel toegewezen en we nemen rustig de tijd om alles uit te leggen”, vertelt Heidi, hoofdverpleegkundige van het dagziekenhuis op campus Sint-Jan. “Sommigen komen hier wekelijks, anderen maandelijks. We leren hen goed kennen en dat persoonlijke contact maakt een groot verschil.”

Zorg op maat
Chemotherapie of Immuuntherapie is een behandeling met celremmende geneesmiddelen die de groei van kankercellen afremmen of vernietigen. De therapie kan bestaan uit één of meerdere middelen, via infuus, subcutaan of in tabletvorm. Vaak wordt er een poortkatheter geplaatst, zodat de medicatie veilig en comfortabel kan worden toegediend. De behandeling verloopt meestal in cycli: enkele dagen therapie gevolgd door rust. Voor de meeste sessies worden de bloedwaarden gecontroleerd en wordt geëvalueerd of de therapie mag doorgaan. “Er wordt gekeken naar wat het lichaam nodig heeft”, legt Ilse, hoofverpleegkundige van het dagziekenhuis in ZOL Maas en Kempen uit. “Zo blijft de behandeling afgestemd op de patiënt, niet andersom.”

Een huiselijke sfeer
De dagkliniek is ingedeeld in verschillende zones met zetels en bedden. De lichte, huiselijke ruimte nodigt uit om te rusten, lezen of een praatje te maken. “We zorgen voor een rustige, professionele sfeer waarin mensen zich veilig en gehoord voelen”, zegt Ilse. “En als het mag, krijgen ze een koffietje. Dat maakt elke afspraak een beetje lichter.

Verpleegkundigen volgen elke behandeling nauwgezet op en nemen de tijd om te luisteren. “We vragen altijd hoe het gaat. Niet alleen lichamelijk, maar ook mentaal. Mensen voelen zich hier geen nummer, maar echt gezien”, vult Heidi aan.

Maaseik en Genk
De dagziekenhuizen van ZOL bevinden zich op campus Sint-Jan in Genk en in ZOL Maas en Kempen. Zo kunnen patiënten dicht bij huis behandeld worden. “Veel patiënten zijn in het begin wat zenuwachtig”, besluit Heidi. “Maar zodra ze merken dat ze hier omringd zijn door vertrouwde gezichten en zorg op maat, komt er rust. En dat is minstens even belangrijk als de behandeling zelf.”

(Lees verder onder de foto)

 

Revalidatie: opnieuw kracht vinden na kanker

Na een intensieve kankerbehandeling is het tijd om weer vooruit te kijken. Maar dat is vaak makkelijker gezegd dan gedaan. Vermoeidheid, concentratieproblemen en een verlies aan spierkracht tasten de motivatie en het zelfvertrouwen van kankerpatiënten aan. In ZOL helpt het programma Beweegsaam patiënten om opnieuw hun evenwicht te vinden, zowel fysiek als mentaal.

“Na kanker is herstel meer dan alleen genezen”, zegt dr. Peter Hallet, arts fysische geneeskunde. “We helpen patiënten om hun kracht, energie en levenskwaliteit stap voor stap terug te vinden.”

Beweegsaam: bewegen met zorg
Beweegsaam is een beweegtraject voor oncologische patiënten. Het programma bestaat uit twee trajecten: één voor mensen die borstkanker hebben doorgemaakt, en één voor andere oncologische aandoeningen. De revalidatie verloopt in groep, onder begeleiding van gespecialiseerde kinesitherapeuten. “Twee keer per week werken patiënten aan hun conditie, kracht en uithouding”, vertelt dr. Hallet. “We starten rustig en bouwen geleidelijk op. Het is geen topsport, het gaat om weer leren luisteren naar je lichaam.”

Ruimte voor lichaam én geest
Naast de fysieke training zijn er zes groepssessies rond psychosociale thema’s, begeleid door een psycholoog, verpleegkundig consulenten, diëtist, sociaal werker en seksuoloog. Onderwerpen als lichaamsbeeld, identiteit, relaties en de impact van kanker op de omgeving komen open aan bod. “Het contact met lotgenoten is enorm waardevol”, zegt dr. Hallet. “Je hoeft vaak niets uit te leggen, iedereen begrijpt meteen wat je bedoelt.”

Meer energie, meer levenskwaliteit
Uit onderzoek blijkt dat deelnemers zich na afloop merkbaar beter voelen. Vermoeidheid vermindert, de slaap verbetert, en het zelfvertrouwen groeit. “Het mooiste moment is wanneer iemand zegt: ‘Ik voel me weer mezelf”, glimlacht dr. Hallet. “Dat is precies waar we het voor doen.”

Meer dan genezen
Het programma wordt opgestart na overleg met de behandelende arts. Patiënten die klaar zijn met hun behandeling of in een stabiele fase zitten, kunnen deelnemen. “Sommigen twijfelen of ze wel genoeg energie hebben”, vertelt dr. Hallet. “Maar net door te bewegen en samen aan herstel te werken, komt die energie langzaam terug. Herstellen van kanker is meer dan genezen. Het is opnieuw leren leven”, besluit dr. Hallet. “Wij helpen patiënten die weg te vinden, met zorg, beweging en veel begrip.

(Lees verder onder de foto)

 

Multidisciplinaire ondersteuning: Meer dan medische zorg

Kanker raakt meer dan alleen het lichaam. De behandeling is intensief, maar ook de mentale, sociale en praktische gevolgen kunnen zwaar wegen. In ZOL staat daarom een heel netwerk van zorgverleners klaar om patiënten én hun naasten te ondersteunen van diagnose tot nazorg.

“Het gaat niet enkel om genezen, maar ook om te leren leven met de ziekte”, zegt Liesbet Vastmans, verpleegkundig consulent oncologische en hematologische zorg. “Wij zijn er om patiënten te begeleiden, te informeren en te helpen de juiste weg te vinden. We kennen het team en zijn een vertrouwd aanspraakpunt voor alle patiënten.

Ruimte voor emoties
“Een kankerdiagnose brengt heel wat emoties met zich mee. Angst, verdriet, onzekerheid, zijn normaal”, zegt Anouk Peeters, psycholoog in ZOL. “Kanker raakt niet alleen het lichaam, maar ook het mentaal welzijn van patiënten en hun naasten. Er is altijd de mogelijkheid om met een oncopsycholoog te praten over thema’s zoals verwerking, rouw en de impact van kanker op relaties en gezin."

Zorg voor lichaam en energie
Voeding speelt een cruciale rol tijdens en na de behandeling. Nele Jacobs, diëtist: “Een goede voedingstoestand helpt om beter te herstellen. We geven advies op maat, want elke patiënt heeft andere noden. Soms is dat wat extra energie, soms leren omgaan met smaakveranderingen of misselijkheid.”

Hulp bij administratie en thuiszorg
Naast de medische en emotionele kant zijn er ook praktische zorgen. Carrie Jonckheere, sociaal werker: “Wij helpen bij vragen over thuiszorg, een herstelverblijf of een woonzorgcentrum. We zoeken samen naar oplossingen en geven info over mogelijke tegemoetkomingen. Zo behouden patiënten de regie over een situatie die vaak moeilijk is.”

Zorg met warmte en waardigheid
Wanneer genezing niet meer mogelijk is, komt het palliatief supportteam in beeld. “We willen comfort bieden, zowel lichamelijk als emotioneel,” vertelt Anne Lamborelle, palliatief verpleegkundige. “Dat betekent luisteren, ondersteunen, en helpen bij belangrijke keuzes. Palliatieve zorg is er niet alleen voor het einde, maar vooral om de kwaliteit van leven te verbeteren.”