Arts Anders: dr. Matthias Dupont
Dr. Matthias Dupont, cardioloog en vogelspotter
“Vogelspotten lijkt een beetje op geneeskunde: het is ook diagnostiek.”
Dr. Matthias Dupont, cardioloog en diensthoofd Cardiologie in ZOL, is in zijn vrije tijd geregeld met een verrekijker in de natuur te vinden. Zijn passie? Vogels spotten. Wat op jonge leeftijd begon als een fascinatie, groeide uit tot een hobby die hem tot in de Spaanse Extremadura en zelfs Zweden bracht. “Vogelspotten leert je anders kijken naar de natuur.”
(Lees verder onder de foto)
Een drukke dienst, veel verantwoordelijkheid en talloze patiënten: het leven als diensthoofd Cardiologie kan erg druk zijn. Wanneer dr. Matthias Dupont zijn hoofd wil leegmaken, tuurt hij omhoog naar de lucht en de bomen op zoek naar het leven dat zich afspeelt in de natuur. “Vogels kijken is meer dan een hobby: het combineert verwondering, geduld én analytisch denken.”
De liefde voor vogels zat er al vroeg in. “Ik herinner mij nog dat ik in het eerste leerjaar bij de klasquiz al vragen over vogels bedacht,” vertelt dr. Dupont. “Mijn vader was ook een vogelspotter. Niet fanatiek, maar hij kende toch het verschil tussen een kokmeeuw, zilvermeeuw of mantelmeeuw. Zo heeft hij me rond mijn zesde aangestoken. Samen gingen we regelmatig op stap om te kijken naar de vogels rond de Schelde. Ik denk dat het me ook aansprak omdat er iets van puzzelen in zit: je ziet een vogel en probeert op een doordachte manier te achterhalen welke soort het is. Net zoals je in de geneeskunde op zoek gaat naar de juiste diagnose.”
(Lees verder onder de foto)
Is dat zo?
“Ja. Als cardioloog kom je bij een patiënt die hoest of pijn op de borst heeft. Je legt verbanden, sluit dingen uit, zoekt kenmerken. Bij een vogel is het gelijkaardig: zie je een witte vogel aan zee, dan start je in de categorie meeuwen of sterns. Vervolgens kijk je naar details: poten, snavel, vlucht. Dat analytische aspect vind ik boeiend.”
“Vogels kijken is een hobby die niet veel nodig heeft: een beetje tijd, een verrekijker, en de wil om écht te kijken.”
Wat kan u vertellen over het cardiovasculair systeem van vogels?
“Niet veel. (lacht) Maar ik weet wel dat vogels, net als mensen, vier hartkamers hebben en dus ook een dubbele bloedsomloop. Dat betekent dat het bloed twee keer door het hart gaat tijdens één omloop. Het maakt hun hartslag bijzonder efficiënt, wat nodig is voor de enorme energie die vliegen kost. Wat me fascineert, is hoe snel het gaat: een mus tikt in rust al richting 200 slagen per minuut, een kolibrie zelfs nog veel sneller. Het principe is hetzelfde als bij zoogdieren: hoe kleiner het dier, hoe sneller de hartslag.”
Bent u een fanatieke vogelspotter?
“Nee. Er zijn vogelspotters die exact bijhouden hoeveel soorten ze al gezien hebben, tot op de eenheid nauwkeurig. Ik hou geen lijstjes bij, al heb ik door reizen en wandelingen waarschijnlijk toch twee derde van de Europese soorten gezien.”
(Lees verder onder de foto)
U gaat ook graag vogelspotten in het buitenland?
“Tijdens mijn opleiding heb ik twee jaar in de VS gewoond, en ook daar keek ik geregeld naar vogels. Sowieso wordt elke reis interessanter door de nieuwe soorten die je kan spotten. De laatste jaren ben ik met collega’s uit ZOL enkele keren op reis geweest. We nemen onszelf niet te serieus. Ons whatsappgroepje heet ZOLOS: ZOL Ornithologic Society. We trokken al naar Zweden, Extremadura in Spanje en recent nog naar het Griekse eiland Lesbos. Daar nemen we de tijd om van ’s morgens tot ’s avonds vogels te spotten. Dan merk je dat je kennis snel vooruitgaat.”
Vertel eens meer over dat groepje.
“Dat is eigenlijk gestart door collega Luc van Keer, anesthesist in ZOL. Hij is een veel grotere vogelkenner dan ik. Samen met enkele andere cardiologen en verpleegkundigen delen we onze waarnemingen in onze whatsapp-groep. En af en toe plannen we dus een reis. Dat maakt het extra plezant: samen zoeken, determineren, discussiëren. Er worden anekdotes verteld, verhalen opgehaald… Het sociale aspect is minstens even belangrijk.”
Durft u ook extra moeite doen om een vogel goed te kunnen waarnemen?
“O ja. Ik geef toe dat ik al eens ben teruggedraaid op de autostrade omdat ik iets bijzonders dacht te zien. Dan neem ik de eerstvolgende afrit, rijd terug en probeer de vogel opnieuw in beeld te krijgen. Soms
is dat tevergeefs, maar je zou maar eens een zeldzame vogel spotten.”
“Mijn bureau kijkt uit op een boom met een voederplank. Daar komen allerlei soorten langs, van mezen tot groenlingen.”
Wat trekt u het meest aan: de schoonheid of de zeldzaamheid van een vogel?
“Allebei. Een arend die boven een berg cirkelt is zonder meer indrukwekkend. Maar ook de kick die je krijgt wanneer je een zeldzaamheid spot is geweldig. Een hop of een ijsvogel is prachtig om te zien, maar een soort waarnemen die maar om de vijf jaar in België opduikt, geeft toch een speciaal gevoel.”
Waar gaat u het liefst vogels kijken?
“In Limburg natuurlijk: De Maten in Genk, de Platwijers in Zonhoven, de Maaskant. Aan zee kijk ik ook graag naar vogels: het Zwin, de IJzermonding. In mijn geboortestreek, aan de Schelde in Oost-Vlaanderen, blijft het ook speciaal. Maar eigenlijk: overal waar natuur is, kom je vogels tegen.”
(Lees verder onder de foto)
En in uw eigen tuin?
(lacht) “Zeker. Mijn bureau kijkt uit op een boom met een voederplank. Daar komen allerlei soorten langs, van mezen tot groenlingen. Vorig jaar zat er zelfs een wespendief, een vrij zeldzame roofvogel, in mijn tuin. Dat zijn cadeautjes van de natuur.”
Welke vogel maakte de meeste indruk op u?
“De lammergier. Dat is een indrukwekkende gier uit de Pyreneeën en Alpen die enkel botten eet. Majestueus, kleurrijk, uniek. Ook de hop en de bijeneters behoren tot mijn favorieten: kleurrijk, elegant, en telkens opnieuw een plezier om te zien.”
“Een hop of een ijsvogel is prachtig om te zien. Maar een soort die maar om de vijf jaar in België opduikt, geeft toch een speciaal gevoel.”
Zijn er nog plekken in de wereld die u absoluut wil afvinken?
“De Pantanal in Brazilië staat hoog op mijn verlanglijst. Dat is een moerasgebied met ongelooflijk veel soorten. Ook safari’s in Afrika zijn fascinerend. Ik heb er al een paar achter de rug, en ik vind het heerlijk om daar vogelsoorten te spotten die je hier niet ziet. Stiekem zit ik dan tussen de leeuwen en olifanten eigenlijk vooral naar vogels te kijken.”
(Lees verder onder de foto)
Kan u zich een leven zonder vogels voorstellen?
“Niet echt, ik zal altijd wel blijven kijken. Al is het maar naar de meesjes op mijn voederplank. De natuur is geweldig. Je hoort en ziet altijd iets nieuws. Vogels kijken is een hobby die niet veel nodig heeft: een beetje tijd, een verrekijker, en de wil om écht te kijken.”