Vintage ZOL: Zorg in Maaseik
Een lange geschiedenis van zorg in Maaseik
Maaseik, de stad van kunstschilders Jan en Hubert Van Eyck, heeft een lange en rijke geschiedenis van gezondheidszorg die teruggaat tot 1323. Anno 2024 staat er aan de Diestersteenweg in Maaseik een van de nieuwste en meest moderne ziekenhuissites van België. Sinds 2021 maakt het ziekenhuis deel uit van Ziekenhuis Oost-Limburg (ZOL). Dit is het verhaal van het ziekenhuis in Maaseik.
(Lees verder onder de foto.)
De bouw van het ziekenhuis in 1957.
De eerste bronnen die spreken over gezondheidszorg in Maaseik gaan terug tot 1323. Toen werd in de Grote Kerkstraat een ‘domum inter hospitale’ opgericht, een eenvoudig gasthuis waar armen en zieken opgevangen werden. Zo’n gasthuis was gebruikelijk in de Middeleeuwen en vaak verbonden aan christelijke organisaties. Door de jaren heen werd de zorgverlening uitgebreid. Zo kwam er meer georganiseerde voedselbedeling in 1511, een rusthuis voor ouderen in de Kleine Kerkstraat in 1668 en een weeshuis in de Grote Kerkstraat in 1731.
Hospitaal in de Grote Kerkstraat
Het was op die laatste locatie dat de zorgverlening door de jaren heen werd uitgebreid. Al in 1868 waren er plannen van de toenmalige commissie der ‘Burgerlijke Gestichten’ voor een groter ‘Hospitaal’. Door de tijd heen werd er bijgebouwd en uitgebreid met een woning en een kapel voor de zusters Van Liefde van Tilburg die de zorg op zich namen.
(Lees verder onder de foto.)
De eerste steenlegging van de bouw aan de Monseigneur Koningsstraat op 13 oktober 1956 met Edmond Leburton, toemalig minister van Volksgezondheid en het voltallig personeel van de aannemer.
In 1936 werd er een nieuw gebouw met 50 bedden geopend in de Grote Kerkstraat. Begin jaren ’50 werkten er twee artsen en een dertigtal zusters, ondersteund door een deeltijds secretaris. Het ziekenhuis had toen zo’n 60 bedden en een kraamafdeling waar jaarlijks 300 bevallingen plaatsvonden.
De Commissie van Openbare Onderstand
Door de groeiende bevolking werd echter snel duidelijk dat het oude ziekenhuis te klein was. In de jaren na de Tweede Wereldoorlog drong de COO (Commissie van Openbare Onder- stand) aan op vernieuwing. Het gebouw was verouderd en voldeed niet meer aan de standaarden van die tijd. Er werd besloten dat er een nieuw ziekenhuis gebouwd zou worden.
Na een moeizaam traject van verkenningen en onderhandelingen werd in 1953 een architect aangesteld. Ook het vinden van een geschikt bouwterrein bleek een uitdaging, maar uiteindelijk werd gekozen voor een locatie bij de Monseigneur Koningsstraat. Daarvoor werden gronden gekocht van de familie Heyligers voor een bedrag van 1 miljoen Belgische franken en werd een stuk van de stadswal geïntegreerd.
In mei 1956 startte de bouw met een capaciteit van 100 bedden, met ruimte voor uitbreiding. De initiële raming van de kosten bedroeg 51.000.000 Belgische franken. De eerste steen werd in oktober dat jaar gelegd door toenmalig minister van Volksgezond- heid Leburton, die enkele weken na zijn bezoek al goedkeuring gaf om uit te breiden naar 150 bedden.
Het Sint-Jozefziekenhuis
Na 6 jaar werken werd op 19 maart 1962 het nieuwe ziekenhuis aan de Monseigneur Koningsstraat officieel geopend, passend op de naamdag van Sint-Jozef, de beschermheilige van het ziekenhuis. Diezelfde avond werd er volgens de overlevering een eerste baby geboren, een hoopvol begin voor het nieuwe gebouw. Uiteindelijk kostte het ziekenhuis ruim 74 miljoen Belgische franken, omgerekend een klein twee miljoen euro.
Na een moeizaam traject van verkenningen en onderhandelingen werd in 1953 een architect aangesteld voor een nieuw ziekenhuis. Afbeeldingen: origineleschetsen van het ziekenhuis.
De fusie met Bree
Het Sint-Jozefziekenhuis ontwikkelde zich ondertussen als een gerespecteerde zorginstelling. Een dikke 15 km verderop lag er in Bree aan de Rode Kruislaan ook een ziekenhuis. In 1992 gebeurde het onvermijdelijke en volgde er een fusie tussen beide ziekenhuizen met als naam Ziekenhuis Maas en Kempen (ZMK).
Het kenmerkende monument van Sint-Jozef.
Toen de ziekenhuizen van Maaseik en Bree in 1992 fusioneerden tot ZMK, wist de nieuwe vzw dat een nieuw- bouw zich vroeg of laat zou opdringen. De verouderde gebouwen, die dateerden uit de jaren '60, voldeden niet meer aan de eisen van de tijd. In 2005 gebeurde er in het Sint-Jozef- ziekenhuis nog een grondige renovatie maar de geesten waren rijp voor een nieuwbouw.
De zusters die actief waren in het ziekenhuis biddenin de kapel in het SInt-Jozef.
Een modern ziekenhuis voor de regio Maas en Kempen
Toch duurde het nog bijna 20 jaar voor de kogel door de kerk was. In 2011 kwam er schot in de zaak. De keuze viel op een 12 hectare groot perceel aan de Diestersteenweg in Maaseik als locatie voor de nieuwe campus. De eerste steenlegging vond uiteindelijk plaats in 2014 en nog geen drie jaar later in september 2017 opende het gloednieuwe Ziekenhuis Maas en Kempen (ZMK) zijn deuren.
De nieuwbouw, die bestond uit vijf deelgebouwen die met elkaar verbonden zijn, besloeg een oppervlakte van 32.347 vierkante meter. Ook het materiaal en de machines waren bijna allemaal gloednieuw. Totale kostprijs van de site bedroeg 110 miljoen euro.
Ziekenhuis Oost-Limburg
Op 1 januari 2021 fuseerde Ziekenhuis Maas en Kempen en veranderde de naam naar ZOL Maas en Kempen. Ziekenhuis Oost-Limburg werd zo het grootste ziekenhuis van Limburg en telde op dat moment 1.024 bedden en 4.151 personeelsleden. De fusie zorgde ervoor dat het ziekenhuis in Maaseik haar rol als basisziekenhuis in de regio kon blijven vervullen. Maar ook dat de Maaseikenaren zo’n 700 jaar na het ‘domum inter hospitale’ op de Grote Kerkstraat nog steeds terecht kunnen in eigen stad voor gezondheidszorg.
Dit artikel kwam tot stand met de medewerking van de Werkgroep Documentatie Maaseik.