Spreekuur: Sepsis

Intensivist dr. Kim Engelen over sepsis

Sepsis: de aandoening die iedereen kan krijgen maar niemand kent.

Elk jaar overlijden duizenden Belgen aan sepsis, in de volksmond ook bekend als bloedvergiftiging. Patiënten die het overleven, kampen vaak met zware gevolgen zoals chronisch orgaanlijden, cognitieve problemen en in de ergste gevallen amputaties. Toch weet slechts één op de vijf Belgen wat sepsis is en ontbreken exacte cijfers. Wat is sepsis precies, en hoe gevaarlijk is het? gezondheid! sprak met intensivist dr. Kim Engelen.

(Lees verder onder de foto.)

Uit een enquête van onderzoeksbureau iVOX blijkt dat twee op de drie Belgen nog nooit van sepsis hebben gehoord en slechts één op de vijf weet wat het inhoudt. “Dat moet beter, zeker omdat sepsis iedereen kan treffen”, benadrukt dr. Kim Engelen, intensivist in ZOL. “Er is veel verwarring over wat sepsis precies is, en de ernst ervan wordt vaak onderschat. Het Nationaal Sepsisplan, dat minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke in 2024 lanceerde, kan ik daarom alleen maar toejuichen.”

“Er is veel verwarring over wat sepsis precies is, en de ernst ervan wordt vaak onderschat.“
Dr. Kim Engelen, intensivist

Sepsis kan iedereen treffen “Sepsis is eenvoudig gezegd een ernstige complicatie van een infectie”, legt dr. Engelen uit. “Het begint met een infectie waarop het immuunsysteem reageert. In de eerste fase is dat een normale reactie, vaak gepaard met pijn en koorts. Maar sepsis ontstaat wanneer het immuunsysteem overreageert en de ontstekingsreactie ontspoort met orgaanschade als gevolg.”

“De mortaliteit bij een septische shock is hoger dan bij een hartinfarct. Daarom wordt het ook wel een ‘stille sluipmoordenaar’ genoemd.”
Dr. Kim Engelen, intensivist

Sepsis kan iedereen treffen. Het kan ontstaan na onschuldige infecties door bacteriën, virussen of schimmels. “Ook darminfecties met diarree, maternele en neonatale ziektes, malaria, urineweginfecties of levercirrose kunnen sepsis veroorzaken”, vult dr. Engelen aan. “Sommige groepen lopen een hoger risico, zoals ouderen en mensen met een verzwakt immuunsysteem. Het grote probleem is dat de ontregelde afweerreactie vaak te laat wordt herkend, met alle gevolgen van dien.”

(Lees verder onder de foto.)

 

Stille sluipmoordenaar
Snelle behandeling van sepsis is cruciaal. “Zonder tijdige interventie kunnen patiënten orgaanschade oplopen, in een septische shock belanden of zelfs overlijden”, waarschuwt dr. Engelen. “De mortaliteit bij een septische shock is zelfs hoger dan bij een hartinfarct. Daarom wordt het ook wel een ‘stille sluipmoordenaar’ genoemd.”

"Het is belangrijk om sepsis tijdig te herkennen. Al is dat niet eenvoudig. “De symptomen zijn erg divers"
Dr. Kim Engelen, intensivist

Hoewel er nog geen specifiek medicament tegen sepsis bestaat, zijn behandelingen wel mogelijk. In bepaalde gevallen kan sepsis behandeld worden op een verpleegafdeling. Maar patiënten met septische shock of multipel orgaanfalen, gaan altijd naar Intensieve Zorgen.”

Herkennen is niet eenvoudig
Daarom is het belangrijk om sepsis tijdig te herkennen. Al is dat niet eenvoudig. “De symptomen zijn erg divers. Mogelijke signalen zijn slaperigheid, extreme rillingen, koorts, pijn, versnelde hartslag, lage bloeddruk, weinig of niet plassen, ademhalingsmoeilijkheden en blauwe of paarse huidvlekken.”

Een hogere bewustwording bij het grote publiek maar ook bij zorgverleners blijkt een formule die werkt. “Bij patiënten met een hartinfarct of beroerte zien we sindsdien duidelijk een betere uitkomst. Verder kunnen voorlichtingscampagnes ook zorgen voor meer wetenschappelijke aandacht.”

Geen exacte cijfers
“Hoewel naar schatting 15 tot 20 procent van de sepsispatiënten overlijdt, worden er geen precieze cijfers bijgehouden,” zegt dr. Engelen. “Overlevenden hebben vaak een lange weg naar herstel voor de boeg en krijgen niet zelden te kampen met blijvende klachten. Ze hebben een verhoogd risico op een verstoorde immuniteit, psychische problemen, cardiovasculaire aandoeningen of een verergering van chronisch nier- of longlijden.”

(Lees verder onder de afbeelding.)

 

HOE HERKEN JE SEPSIS?

• Ongewoon hoge (of lage) lichaamstemperatuur
• Versnelde hartslag
• Kortademigheid
• Uitdroging, weinig of niet plassen
• Blauwe of paarse huidvlekken
• Bleke huid
• Verwardheid of sufheid
• Extreme pijn
• Koude rillingen

Wat kan je zelf doen?

• Herken je een van bovenstaande symptomen? Raadpleeg je huisarts.
• Verbetert een infectie niet of wordt het slechter? Raadpleeg je huisarts.
• Als je arts antibiotica voorschrijft, volg de behande- ling dan goed op.
• Voorkom infecties door vaccinaties en een goede handhygiëne.