Dossier Cardiologie

Hart- en vaatziekten behoren in België tot de belangrijkste doodsoorzaken, zowel bij mannen als bij vrouwen. “Het probleem neemt toe, maar de sterfte neemt af”, weet dr. Matthias Dupont, cardioloog in Ziekenhuis Oost-Limburg in Genk. “Dat heeft alles te maken met betere behandelingen.” Heb je een hart- of vaataandoening dan ben je in ZOL in goede handen. De dienst Cardiologie van ZOL geniet van een uitstekende reputatie in binnen- en buitenland. 23 cardiologen staan dag en nacht paraat om patiënten met hart- en vaatziekten zo goed mogelijk te behandelen. Raadplegingen kunnen op verschillende locaties in Oost-Limburg. ZOL Genk, campus Sint-Jan is dan weer de plek waar meer gespecialiseerde ingrepen met hypermoderne apparatuur en de laatste technieken plaatsvinden. In dit dossier Cardiologie kom je alles te weten over het Hartcentrum van ZOL en de meest voorkomende aandoeningen die het multidisciplinaire team er behandelt.

(Lees verder onder de foto.)

Ritmestoornissen

Elke minuut pompt je hart 4 tot 5 liter bloed rond. Zo krijgen je organen voldoende zuurstof en voedingsstoffen. Maar dat is niet het geval als je hart te snel, te langzaam of onregelmatig pompt. Dan heb je een hartritmestoornis. Aarzel niet om een dokter te raadplegen, ook als je nog jong bent”, aldus Dr. Hugo Van Herendael, cardioloog in ZOL. 

Hartritmestoornissen 
“Een aanval van een hartritmestoornis kan een paar minuten tot een paar uur duren”, vertelt dr. Hugo Van Herendael, cardioloog in ZOL. 
“De bloeddruk daalt dan, waardoor organen onvoldoende zuurstof en voedingsstoffen krijgen en dat is schadelijk.” Er is niet altijd reden tot paniek. “Kom je net terug van het joggen, heb je trappen beklommen? Dan is het normaal dat je hart tekeer gaat. Ook kan het weleens gebeuren dat je hart een slag overslaat. Pas als je hart uit het niets 170 slagen per minuut tikt of als je hart regelmatig een slag overslaat, is er meer aan de hand. Dan ga je best naar de huisarts.” 

Oorzaken 
Niet alleen ouderen kunnen hartritmestoornissen krijgen. Sommige jonge patiënten hebben er een erfelijke aanleg voor. Patiënten met hartziekten of andere ziekten als diabetes, longziekten, schildklierziekten en slaapapneu zijn ook gevoeliger. Bovendien kan een ongezonde levensstijl aan de basis liggen. Stress, heftige emoties, roken en overmatig gebruik van alcohol, medicijnen, cafeïne en drugs kunnen hartritmestoornissen uitlokken, zelfs zonder dat er nog andere onderliggende hartproblemen zijn.”  

“Als je hart uit het niets 170 slagen per minuut tikt of als je hart regelmatig een slag overslaat,  is er meer aan de hand. Ga dan naar de huisarts.”
Dr. Hugo Van Herendael, cardioloog

Symptomen 
De symptomen van hartritmestoornissen kunnen variëren. “Het valt meestal wel op als het hart snel of onregelmatig klopt. Een te langzame hartslag kenmerkt zich door duizeligheid tot zelfs flauwvallen en kortademigheid. Soms geven hartritmestoornissen geen symptomen. Dat is gevaarlijk, want als er geen behandeling volgt, kan het probleem verergeren. Er kan dan bijvoorbeeld een klonter ontstaan”, licht dr. Van Herendael toe. “Heb je symptomen? Aarzel dan vooral niet om een dokter te raadplegen, ook als je nog jong bent.” 

Behandeling 
Zoals altijd geldt: voorkomen is beter dan genezen. “Een gezonde levensstijl met voldoende beweging, gezonde voeding en regelmatige ontspanning helpt om hartritmestoornissen te voorkomen”, aldus dr. Van Herendael. “Meten is weten. Je kan een hartslagmeter of een smartwatch aanschaffen om je hart regelmatig te controleren. Wie een traag hartritme ontwikkelt, krijgt een pacemaker. Snelle hartritmestoornissen krijgen we in de helft van de gevallen onder controle met medicatie en/of een defibrillator. Soms is er ablatie nodig. Onder lo-kale verdoving schroeien we dan de oorsprong van de hartritmestoornissen in het hart weg.”

(Lees verder onder de foto.)

Hartfalen

200.000 Belgen krijgen jaarlijks te horen dat ze hartfalen hebben. Onder hen: 20.000 Limburgers. Hun hart kan niet meer goed pompen. In ZOL krijgen ze een behandeling op maat. “ZOL is gespecialiseerd in de organisatie van en zorg voor hartfalenpatiënten”, vertelt dr. Petra Nijst, cardioloog in ZOL. Patiënten komen hier terecht in een hartfalenkliniek met gespecialiseerde artsen en verpleegkundigen.” 

Hartfalen 
Er zijn twee soorten hartfalen. 
Dr. Petra Nijst, cardioloog in ZOL, verduidelijkt: “In de meeste gevallen trekt de hartspier niet meer goed samen. Maar steeds meer ouderen hebben hartfalen door een stijve hartspier. Het hart knijpt dan wel nog goed samen, maar kan zich niet meer goed ontspannen waardoor de drukken in het hart oplopen. In beide gevallen leidt dit tot veranderingen in het lichaam waardoor inspanningen moeilijker worden en kortademigheid ontstaat. De nieren voelen dat er een probleem is met het hart en proberen dit goed te maken door vocht en zout vast te houden.” 

Oorzaken  
Beide vormen van hartfalen kunnen erfelijk worden doorgegeven of toevallig ontstaan. Maar er liggen vaak andere oorzaken aan de basis. “Als de hartspier niet meer goed samentrekt, is dat meestal het gevolg van een onderliggende hart- of vaatziekte die het hart heeft verzwakt. Denk aan kransslagaderlijden, een hartinfarct, hartritmestoornissen, kleplijden of een hartspierziekte...", licht dr. Nijst toe. “Een stijve hartspier zien we vaak op oudere leeftijd (65+) en bij vrouwen. Deze vorm van hartfalen komt vaker voor bij patiënten met obesitas, chronisch nierlijden en diabetes. Ook zien we hier een verband met voorkamerfibrillatie."

“Hartfalen uit zich dikwijls in opgezette  voeten en benen.  Vocht hoopt zich ook op in de longen.”  
Dr. Petra Nijst, cardioloog

Symptomen 
Typische klachten bij hartfalen zijn verminderde inspanningscapaciteit, kortademigheid en vochtretentie. Hartfalen uit zich dikwijls in opgezette voeten en benen. Het vocht trekt door de zwaartekracht naar beneden en stapelt zich op aan de enkels. Het hoopt zich ook op in de longen. Dat zorgt voor kortademigheid en een vervelende kriebelhoest, vooral bij inspanningen. Vocht vasthouden kan zorgen voor een snelle gewichtstoename (in de meest ernstige gevallen tot 10 kg over 1 tot 2 weken). Typisch is ook een toename van kortademigheid bij liggen en nachtelijk plassen.” 

Behandeling 
Met een gezonde levensstijl kom je al een heel eind: regelmatig bewegen, niet roken, alcohol beperken en gezond eten. Ontwikkel je toch hartfalen, dan biedt ZOL bijna alle mogelijke behandelingen. Op basis van jouw situatie kiezen gespecialiseerde cardiologen en hartfalenverpleegkundigen in onze hartfalenkliniek de beste passende behandeling. “Meestal kunnen we hartfalen behandelen met een combinatie van medicatie. Vaak maken we ook gebruik van gespecialiseerde geïmplanteerde monitors, pacemakers of defibrillatoren en hartklepinterventies. In zeer ernstige gevallen van hartfalen kan een kunsthart of harttransplantatie nodig zijn.”

(Lees verder onder de foto.)

Vernauwde kransslagaders

Kransslagaders zijn bloedvaten die aan de buitenkant van de hartspier lopen. De drie hoofdkransslagaders vertakken in steeds kleiner wordende vaten die als een krans om de hartspier liggen. Ze hebben de belangrijke taak om zuurstofrijk bloed naar het hart te brengen. Maar als ze vernauwd zijn, lukt dat niet meer. Dr. Bert Ferdinande, cardioloog in ZOL: “Gezond eten en veel bewegen is belangrijk, maar overdrijf ook niet.”

Kransslagadervernauwingen 
“Vetten en kalk, ook wel plaque genoemd, kunnen zich aan de binnenwand van de kransslagaders hechten. Die vettige laag wordt hard, waardoor de kransslagaders dicht–slibben. Door de vernauwing stroomt er minder bloed naar het hart. Het hart krijgt dan niet meer genoeg zuurstof. Dat kan leiden tot een hartinfarct”, legt dr. Bert Ferdinande, cardioloog in ZOL uit. 

Oorzaken 
Een ongezonde levensstijl is meestal de grote boosdoener. “Roken, een te hoge cholesterol, overgewicht, te weinig lichaamsbeweging, een hoge bloeddruk en langdurige stress kunnen de kans op vernauwde kransslagaders vergroten. Onze doorsnee patiënten zijn 50-plussers. Zij waren voor een langere tijd blootgesteld aan de risicofactoren. Al belanden er soms ook jongere mensen op onze behandeltafel. Patiënten met diabetes hebben een groter risico en ook erfelijke aanleg kan een rol spelen.” 

Symptomen  
Het kan soms enkele jaren duren voordat de eerste symptomen  opduiken. Pas wanneer het hart onvoldoende zuurstof krijgt, komen de klachten. “Het alarmsignaal is een benauwende, drukkende pijn op de borst. Alsof er een gewicht op je borstkas ligt. Die pijn ontstaat tijdens inspanningen. De hartspier vraagt op dat moment om extra zuurstof, maar krijgt die niet. De pijn kan uitstralen naar de kaak, hals, schouders, armen of rug. Vaak gaat ze gepaard met kortademigheid. Je kan je bovendien misselijk, moe of onwel voelen”, licht  dr. Ferdinande verder toe. 

“Je kan het risico of een verdere evolutie op kransslagadervernauwingen verminderen door gezond te eten en voldoende te  bewegen."
Dr. Bert Fedinande, cardioloog

Behandeling 
Als je de klachten herkent, ga je naar de huisarts. Als hij denkt dat je een hartaandoening hebt, stuurt hij je door naar een cardioloog. Met verschillende onderzoeken, volgt er een effectieve diagnose. “Er zijn drie behandelingsmogelijkheden. Zo kunnen we medicatie geven. Ook kunnen we een dotterbehandeling doen waarbij we de vernauwing met een ballonnetje openen. En dan is er nog de bypassoperatie. We maken dan een gezond stukje ader vast aan je kransslagader, voor en na het vernauwde stuk. Bloed stroomt vanaf dan om de blokkade heen.” 

"Maar bovenal is een aangepaste levensstijl nodig. “Je kan het risico of een verdere evolutie op kransslagadervernauwingen verminderen door gezond te eten en voldoende te bewegen. Maar overdrijf daar ook niet in. Extremen zijn zelden goed.”

Hartklepaandoeningen

Een hart heeft vier kleppen. Als die kleppen gezond zijn, gaan ze volledig open en dicht. Maar bij hartklepaandoeningen lukt dat niet meer. “Hartklepaandoeningen zijn vooral een ouderdomskwaal”, weet dr. Philippe Bertrand, cardioloog in ZOL. "Door de vergrijzing neemt het aantal patiënten met klepproblemen daarom toe. ZOL heeft meer dan vijftig jaar ervaring in de behandeling ervan.”

Hartklepaandoeningen  
Gezonde hartkleppen sluiten perfect en gaan helemaal open. Zo kan bloed op het juiste moment de juiste kant uitstromen. Bij een hartklepaandoening opent of sluit een hartklep niet meer goed. Dr. Philippe Bertrand, cardioloog van ZOL, vertelt er meer over: “Een klep opent niet meer goed als die verkalkt is. De klep is dan vernauwd, er kan minder bloed door. Een hartklep die niet meer helemaal sluit, lekt. Bij elke hartslag stroomt een deel bloed terug in de verkeerde richting. In beide gevallen moet het hart harder werken om toch voldoende bloed rond te pompen. Na een tijd kan het hart daardoor overbelast raken en sneller slijten. Dat leidt tot hartfalen.” 

Oorzaken 
Vooral zestigplussers krijgen hartklepaandoeningen. “De meeste patiënten, die met klepaandoeningen bij ons terecht komen, zijn tussen 60 en 80 jaar. Rond die leeftijd kampen ze met kwalen die de kans op die aandoeningen vergroten, zoals een verhoogde bloeddruk, een verhoogde cholesterol en diabetes. De kleppen verslijten dan vlugger. Ze worden harder en stugger. Slechts een beperkt aantal jonge mensen heeft klepaandoeningen. Zij zijn met een klepafwijking geboren. Ze kunnen vanaf de geboorte symptomen vertonen, maar even goed pas veel later last ondervinden.” 

"Van een beperkte klepvernauwing of een klein lek merken patiënten meestal niets.  Ze weten dan niet dat ze klepproblemen hebben.”
Dr. Philippe Bertrand, cardioloog

Symptomen 
Van een beperkte klepvernauwing of een klein lek merken patiënten meestal niets. Ze hebben geen of weinig klachten en weten niet dat ze klepproblemen hebben. Pas na een tijd gaat hun klep meer lekken of vernauwen en merken ze wel iets op. “Patiënten krijgen eerst moeite bij inspanningen. Ze raken moeilijker de trap op en zijn sneller vermoeid en kortademig tijdens een wandeling. Na een tijd kunnen daar symptomen bijkomen als duizeligheid, benauwdheid, pijn op de borst en zelfs vermoeidheid in rust”, legt dr. Philippe Bertrand uit. 

Behandeling 
Patiënten kloppen met hun klachten aan bij de huisarts. Vermoedt die dat er een hartprobleem is, dan stuurt hij de patiënt door naar een cardioloog. “Als patiënten bij ons terechtkomen, bepalen we eerst met een aantal onderzoeken of er sprake is van een hartklepaandoening en hoe ernstig die is. Patiënten die weinig last hebben, geven we medicatie om de oorzaken te behandelen en volgen we nauw op. Patiënten die al langer klepaandoeningen hebben en die meer klachten ervaren, sturen we door naar de hartchirurgen en interventiecardiologen van ons ziekenhuis. Zij herstellen of vervangen de versleten klep.” 

 

Meer info en afspraken: www.zol.be/hartcentrum-genk

• ZOL Genk, campus Sint-Jan tel. 089 32 71 10
• ZOL Genk, campus Sint-Barbara tel. 089 32 71 40
• ZOL Genk, Medisch Centrum  André Dumont tel. 089 32 71 30
  ZOL Maas en Kempen tel. 089 80 72 60