Access Chirurgie
Sommige behandelingen lopen rechtstreeks via je bloed. Als je die vaak of lang nodig hebt, is telkens opnieuw een ader aanprikken in je arm niet haalbaar. Je aders raken dan beschadigd en de behandeling verloopt minder vlot.
Daarom leggen we een vaste toegang tot je bloedbaan aan. Artsen noemen dat een vasculaire toegang of kortweg “access”. Accesschirurgie omvat alle ingrepen om zo’n toegang aan te leggen, op te volgen en zo nodig te herstellen.
We kiezen en plaatsen de toegang zo dat ze veilig is, goed werkt en lang meegaat. Tegelijk houden we het risico op infectie en verstopping zo klein mogelijk.
De reden bepaalt welk type toegang het best bij jou past. De belangrijkste redenen zijn:
- Hemodialyse: als je nieren niet meer goed werken, zuivert een dialysetoestel je bloed. Dat gebeurt meestal drie keer per week. Daarvoor is een toegang nodig waarlangs veel bloed snel kan stromen.
- Chemotherapie: sommige middelen tegen kanker irriteren kleine aders. Via een toegang in een grote ader worden ze veilig en snel verdund.
- Langdurige medicatie: bijvoorbeeld antibiotica die je wekenlang via een infuus krijgt.
- Voeding via het bloed: als je lichaam via de darmen onvoldoende voedingsstoffen kan opnemen, krijg je voeding rechtstreeks in een grote ader (parenterale voeding).
Bij een AV-fistel verbinden we een slagader rechtstreeks met een ader in je arm. Zijn je eigen bloedvaten daarvoor niet geschikt, dan gebruiken we een kunststofbuisje (greffe). Dit is de beste toegang voor wie langdurig hemodialyse nodig heeft. Lees meer op de pagina AV-fistel of greffe.
Wie legt de toegang tot mijn bloedbaan aan?
Een fistel, greffe of poortkatheter wordt aangelegd door een vaatchirurg van onze dienst. We werken daarbij nauw samen met de nefrologen, de oncologen, het dialysecentrum en de dienst medische beeldvorming. Zo krijg je een toegang die past bij je volledige behandeling.
Ik zal binnenkort dialyse nodig hebben. Moet ik op iets letten?
Ja. Je aders in de armen zijn kostbaar voor een latere fistel. Vraag daarom om bloedafnames en infusen zoveel mogelijk op de rug van je hand te doen, en niet in de arm waar de fistel waarschijnlijk komt. Bespreek dit gerust met je nefroloog of huisarts.
Waarom wordt een fistel verkozen boven een katheter voor dialyse?
Een fistel bestaat uit je eigen bloedvaten en zit volledig onder de huid. Daardoor is de kans op infectie en verstopping veel kleiner dan bij een katheter. Een fistel gaat ook langer mee. Een katheter is wel meteen bruikbaar en is daarom soms een tijdelijke oplossing.
Is de ingreep pijnlijk?
De meeste ingrepen gebeuren onder plaatselijke verdoving of met een verdoving van de arm. Je voelt tijdens de ingreep dus weinig of niets. Nadien kan de wonde enkele dagen gevoelig zijn. Gewone pijnstillers volstaan meestal.
Kan een toegang weer verwijderd worden?
Een katheter of poortkatheter verwijderen we als je behandeling afgelopen is. Dat is een kleine ingreep onder plaatselijke verdoving. Een fistel laten we meestal gewoon zitten, ook als je ze niet meer gebruikt. Alleen als ze klachten geeft, sluiten we ze.