
Lean management moet deel uitmaken van onze bedrijfscultuur
Het zijn moeilijke tijden voor de ziekenhuizen. Heel veel ziekenhuizen staan in het rood. “Wij kunnen in ZOL in 2023 nog een positief resultaat voorleggen, maar in vergelijking met 2022 zien we de cijfers wel achteruitgaan,” zegt Elke Panis, financieel-administratief directeur.
Hoe komt het dat het resultaat in 2023 achteruit gaat?
“Daar zijn een aantal grote verklaringen voor te geven. We zitten niet alleen met sterk stijgende energiekosten, ook voedings- en andere kosten nemen toe.”
“De overheid heeft ons in 2023 voor het eerste semester een energiepremie gegeven maar dat was slechts een tijdelijke oplossing. De financiering die we krijgen voor onze (stijgende) kosten is ontoereikend. Dus wij houden ons hart wel wat vast. Wat zal dat voor 2024 betekenen?”
“Er zijn ook positieve elementen in de jaarrekening van 2023. We hebben wat moeilijke jaren gehad, maar we zagen in 2023 de activiteit opnieuw stijgen. De hospitalisatie geraakt niet meer tot op het niveau van 2019, dat is een nationale tendens. Maar we zien dat de daghospitalisatie meer en meer aantrekt waardoor onze omzet opnieuw stijgt. Daghospitalisatie is iets wat we meegenomen hebben uit de Covid-periode toen er minder bedden geopend waren. Maar de stijging van de daghospitalisatie is ook het gevolg van de evolutie naar nieuwe, minder invasieve technieken.”


Welke impact hebben de personeelskosten op de jaarrekening?
“De daling van het resultaat is een rechtstreeks gevolg van de onderfinanciering vanuit de overheid. Maar ook de personeelskosten hebben een belangrijk effect. Het is wat verrassend maar onze personeelsbudgetten zijn het afgelopen jaar goed ingevuld, terwijl we de voorgaande jaren wel moeilijker medewerkers konden vinden. Komt daarbij dat de personeelskosten gestegen zijn door indexaties. Dus daar zit je ook weer met een stijgende kost, die niet voldoende gedekt wordt door de middelen die we hiervoor krijgen.”
“In ZOL zijn we altijd voor een groeimodel gegaan en het beheer, de directie en de artsen zijn het er over eens dat we dit moeten blijven volgen maar liefst binnen een gezond financieel kader om op die manier de toekomst van onze werking veilig te stellen.”
Elke Panis, financieel-administratief directeur
Afgelopen jaar is een nieuw, ambitieus masterplan opgesteld met heel wat uitbreidings- en vernieuwingsplannen. Zijn er voldoende middelen voor de financiering?
“Dat is een moeilijke vraag, want we horen van ziekenhuizen die aan het bouwen zijn, dat het financieel moeilijk wordt. Maar in ZOL zijn we altijd voor een groeimodel gegaan en het beheer, de directie en de artsen zijn het erover eens dat we dit moeten blijven volgen. We hebben het masterplan nodig om attractief te kunnen blijven.”
“We hopen natuurlijk dat we de middelen zullen krijgen van Vipa, maar aan de andere kant houden we ons hart daar ook voor vast. Omdat we weten dat die middelen onvoldoende zullen zijn en we er zelf nog een bepaald bedrag bovenop zullen moeten leggen. Dus een goedkeuring van Vipa zal ons zeker een dubbel gevoel geven.”
“Om zelf middelen op te bouwen voor onze bouwprojecten, hebben we de ereloonsupplementen een aantal jaren geleden verhoogd van 100 naar 150% en hier afspraken over gemaakt hebben met de artsen. Maar of dit uiteindelijk voldoende zal zijn, kunnen we nog niet zeggen.”
Minister Vandenbroucke werkt aan een grote hervorming van de ziekenhuisfinanciering. Welke impact verwacht jullie?
“Dat de minister met een hervorming bezig is, is goed want we het huidige systeem gaat al heel veel jaren mee en is heel erg complex. Maar we moeten ervoor uitkijken dat er niet te veel aan ‘cherry picking’ gebeurt. Als de ereloonsupplementen ingeperkt of bevroren worden, komt ons bouwfonds in het gedrang.”
“De ereloonsupplementen zijn nu eenmaal het systeem waarmee veel ziekenhuizen de onderfinanciering vanuit de overheid proberen recht te trekken. Dus als deze inkomsten wegvallen zonder dat de basisfinanciering stijgt, ook voor infrastructuurwerken, ontstaat er voor veel ziekenhuizen een groot financieel probleem.”


Intussen proberen jullie de organisatie proactief aan te passen aan het nieuwe ziekenhuisfinancieringsmodel?
“Wij zijn zoveel als mogelijk betrokken in de werkgroepen van de overheid en de ziekenhuiskoepel die bezig zijn met de voorbereiding van de hervormingen. Intussen proberen we samen met de artsen de situatie in het ziekenhuis goed op te volgen. Maar er is nog altijd niets concreets en dus nog veel onzekerheid.”
Heeft ZOL schaalvoordelen kunnen realiseren door de fusie met Ziekenhuis Maas en Kempen?
“We streven ernaar om schaalvoordelen te realiseren maar het is hiervoor nog te vroeg. Omdat de twee ziekenhuizen heel verschillende werkwijzes hadden en met verschillende programma’s werkten voor o.a. inschrijven en factureren, het elektronische patiëntendossier e.a. En nieuwe, grote systemen ziekenhuisbreed uitrollen, vraagt veel tijd en aanpassingen. Op dit moment zijn we nog te veel problemen aan het oplossen.”
“In mijn departement hebben we in 2023 bijvoorbeeld het nieuwe ERP-systeem SAP geïmplementeerd voor aankoop, boekhouding en logistiek. Die implementatie heeft heel veel moeilijkheden met zich meegebracht en is nog steeds niet afgerond. Het systeem heeft veel kinderziektes die we gaandeweg zijn tegengekomen en moeten oplossen. Dat maakt dat het opmaken van de jaarrekening, die aan het eind van de hele schakel staat, dit jaar heel moeilijk verlopen is.”
“Dat de minister met een hervorming bezig is, is goed want we het huidige systeem gaat al heel veel jaren mee en is heel erg complex. Maar we moeten ervoor uitkijken dat er niet te veel aan ‘cherry picking’ gebeurt.”
Elke Panis, financieel-administratief directeur
Belangrijk is ook dat er in 2023 een nieuwe kostenregeling werd onderhandeld met de artsen?
“Daar is hard aan gewerkt en het maakt de situatie heel wat eenvoudiger. Omdat het geen verschil meer uitmaakt waar een arts aan het werk is, of dit nu in ZOL Genk of in ZOL Maas en Kempen is.”
“Ik vind dat het uitwerken van de eengemaakte kostenregeling een heel mooie samenwerking tussen de medische raad, het beheer en de directie is geweest waarmee we ook op een goede manier geland zijn. We hebben een akkoord over de principes en passen deze ook al toe maar we zijn er wel nog mee bezig om alles in tekst te gieten.”


U roept elke jaar opnieuw op tot kostenreductie en bewust omgaan met materialen. ‘Lean management’ is één van uw stokpaardjes.
“Inderdaad, en ik wil dit ook wat loskoppelen van de pure kostendruk die we ervaren. Ik sta heel erg achter ‘lean management’ en vindt dat het deel moet uitmaken van onze bedrijfscultuur.”
“Als ik door het ziekenhuis loop, zie ik altijd veel dingen die kapot zijn door onzorgvuldig gebruik. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan schade aan muren door karren of werkkledij die beschreven is. Je zou in het ziekenhuis toch op dezelfde manier met de middelen moeten omgaan als thuis?”
“Maar ‘lean’ gaat niet alleen over ‘hoe ga ik om met de middelen’? Het is ook: ‘hoe kan ik dingen efficiënter laten verlopen’ en vooral ‘hoe kan ik meer waarde leveren aan de patiënt’. Op het verspreiden van dit ideeëngoed hebben we in 2023 sterk ingezet. Bedoeling is dat we in elk departement/divisie iemand opleiden in het lean-gedachtengoed en dat de lean-cultuur zich op die manier verder verspreidt.”
“De winst die we eruit halen kan in sommige gevallen bestaan uit euro’s, maar vooral ook uit meer kwaliteit of toegevoegde waarde voor de patiënt of minder middelen die we in de toekomst moeten besteden.”
