Het tekort aan verpleegkundigen op de arbeidsmarkt heeft de ziekenhuissector al verschillende jaren in de greep. Sinds de coronapandemie is het tekort ook in ZOL erg voelbaar geworden op de werkvloer. “Het opstellen van een plan om kwaliteitsvolle zorg te borgen binnen onze diensten en afdelingen, was een belangrijke opdracht in 2022”, aldus Kurt Surmont, verpleegkundig-paramedisch directeur.
Hoe slagen jullie erin om het tekort aan verpleegkundigen op te vangen op de afdelingen en binnen de diensten?
Kurt Surmont: “Dit is geen evidente opdracht en we mogen ook niet ontkennen dat er af en toe activiteit werd afgebouwd om juist die kwaliteitsvolle zorg te kunnen garanderen. Er werd een multifactorieel plan (Marshallplan) opgesteld; doel is de werking op de afdelingen te ondersteunen. Kenmerkend hierin is onder andere een sterke functie- en taakdifferentiatie en een kritische kijk op de huidige zorgorganisatie en patiëntenflows.”
“Concreet betekent dit dat we profielen die nog goed bereikbaar zijn op de arbeidsmarkt inzetten ter ondersteuning van de verpleegkundigen. Daarnaast hebben we de mogelijkheden tot verdergezette- en vervolgopleiding, herscholing, coaching en (traject)begeleiding verder uitgebreid. En uiteraard blijven we hard inzetten op de aanwerving van nieuwe verpleegkundigen en andere zorgverleners.”
Hoe willen jullie het werk van verpleegkundigen afgrenzen?
“Verpleegkundigen besteden tot 40% van hun tijd aan niet-verpleegkundige taken. Via taakdifferentiatie willen we verpleegkundigen meer tot de corebusiness van hun job laten terugkomen, met name de directe patiëntenzorg.”
“Andere beroepsgroepen kunnen de niet-verpleegkundige taken overnemen. Zo zijn we in 2021 gestart met de inzet van zorgkundigen op de werkvloer. In 2022 hebben we dit verder opgedreven en een werkgroep opgericht om een goede inbedding van zorgkundigen mogelijk te maken. Daarnaast werd een pilootproject uitgewerkt waarbij apotheekassistenten de medicatie op enkele afdeling in de medicatiekasten uittasten. Ook een verhoogde inzet van logistiek medewerkers en medewerkers van het intern patiëntentransport moet verpleegkundigen ondersteunen.”
Een doorgedreven taakdifferentiatie moet ertoe leiden dat verpleegkundigen meer ruimte krijgen voor kwaliteitsvolle, warme en directe patiëntenzorg.
Kurt Surmont, verpleegkundig-paramedisch directeur.
Hoe willen jullie de zorg aan het bed herorganiseren?
“We hebben sedert midden 2022 een proces- en zorginnovator aangesteld die ons een spiegel voorhoudt en kijkt – samen met verpleegkundigen en leidinggevenden – hoe we met de beschikbare mensen en middelen de zorg kunnen herorganiseren en de zorgpieken kunnen afvlakken. Hiervoor treden we ook in overleg met verschillende partners in de zorg. In samenwerking met o.a. de UHasselt verkennen we het terrein van de herorganisatie van de verpleegkundige zorgteams voor de toekomst.”
“Zo hebben we bijvoorbeeld beslist de HiX-app voor verpleegkundigen aan te kopen. De app kan gebruikt worden op een smartphone zodat de laptop niet meer altijd nodig is aan het bed, voor de raadpleging en als aanvulling van het elektronisch dossier van de patiënt. De smartphone is mobieler, dichterbij en maakt snel handelen mogelijk.”
“Er ontstaat ook een intensere samenwerking met paramedici. Ergotherapeuten en kinesitherapeuten kunnen elk vanuit hun eigen deskundigheid erg complementair werken aan het bed. Ook diëtisten en logopedisten kunnen een therapeutische rol opnemen, bijvoorbeeld tijdens het eetmoment van patiënten. Verder bekijken we ook hoe we familie of mantelzorgers kunnen inschakelen voor alledaagse dingen.”
“De overgang naar een nieuwe manier van werken en het uitwerken of uittesten ervan, is niet altijd even evident. Dit vraagt een shift in de mindset van vele zorgverleners; een cultuurverandering is nodig.”
Hoe willen jullie de kwaliteit van de zorg verder verbeteren?
“Hiervoor zetten we onder andere in op functiedifferentiatie. Bedoeling is om zorgverleners doorgroeimogelijkheden te geven. Zo hebben we al enkele verpleegkundig consulenten en verpleegkundig specialisten aangesteld. Dit zijn verpleegkundigen die de kwaliteit van de zorgprocessen kunnen ondersteunen in hun specifiek expertisedomein. Ook bij de kinesitherapeuten maken we een soortgelijke functiedifferentiatie mogelijk.”
“Verder zetten we in op het ‘Magnet 4 Europe’-actieplan dat gebaseerd is op drie speerpunten: een gedragen verpleegkundige visie, shared governance of participatie van medewerkers en een verdere professionalisering van de verpleegkunde. In dit kader hebben we in 2022 onder andere het klinisch redeneren en klinisch leiderschap in de aandacht gezet omdat dit focust op de autonomie van verpleegkundigen en hen in hun verantwoordelijkheid zet. Ook op het vlak van shared governance zijn er belangrijke stappen gezet met als resultaat de oprichting van een zorgraad in 2023, waarvoor zorgverleners zich kandidaat konden stellen. De zorgraad zal de huidige zorg kritisch bekijken en nieuwe voorstellen formuleren.”
Uiteraard zetten jullie ook in op het aantrekken en aan boord houden van zorgverleners?
“Het nieuwe ZOL Talent Center, dat opgericht is in 2022, heeft het proces rond werving en selectie verder geprofessionaliseerd en leaner gemaakt om nieuwe instroom te garanderen. Daarnaast voeren we een pro-actief loopbaanbeleid en maken we verschillende doorgroeitrajecten mogelijk; van logistiek medewerker naar zorgkundige, van zorgkundige naar verpleegkundige, van vroedvrouw naar verpleegkundige (VIVO traject). In 2022 hebben we echt groeikansen gegeven aan mensen die hun carrière verder willen uitbouwen.”
“We hebben ook een ‘talent coach’ aangeworven die zorgverleners kan ondersteunen als ze hier nood aan hebben. Daarnaast is er psychosociale omkadering van individuen én teams mogelijk en wordt er ondersteuning voorzien bij reïntegratietrajecten. In 2023 zijn er ook verpleegkundige talentbegeleiders gestart, een belangrijk project in het on-boarding proces van nieuwe verpleegkundigen.”
