Hyperbare zuurstoftherapie

Beste patiënt,

Uw arts schreef u een behandeling met hyperbare zuurstof voor.
Deze informatiebrochure geeft een korte beschrijving van de hyperbare zuurstoftherapie en tracht op een aantal veel gestelde vragen een antwoord te geven. Mocht u, na het lezen van deze brochure, nog vragen hebben, aarzel dan niet. Uw behandelende geneesheer en/of de verpleegkundigen die dienst hebben, zijn steeds bereid om op al uw vragen te antwoorden.

1. De hyperbare zuurstoftherapie

Hyperbare zuurstoftherapie is een medische behandeling waarbij patiënten, in een ruimte met verhoogde omgevingsdruk, 100% zuivere zuurstof inademen. Inademing van zuurstof onder druk zorgt ervoor dat het lichaam tien- tot vijftienmaal meer zuurstof krijgt.
“Hyper” staat voor “meer of hoger” terwijl “baar” staat voor “druk”. Hyperbaar wil dus zeggen aan een hogere druk. Eenvoudig gezegd betekent hyperbare zuurstoftherapie inademen van zuurstof onder een hogere druk.
De omgevingsdruk bedraagt normaal 1 bar. Tijdens de behandeling wordt in de druktank, afhankelijk van de behandeling, de druk tot max. 2,8 bar verhoogd. Deze druk is vergelijkbaar met een druk die heerst op een diepte van 18 meter onder water. Door bij deze druk, via een beademingsmasker, zuivere zuurstof (100 %) in te ademen, herstelt men sneller van bepaalde aandoeningen en worden sommige infecties tegengegaan.

Zuurstofmasker Zuurstofhoed

2. Veel gestelde vragen

2.1. Wie komt in aanmerking voor een hyperbare zuurstoftherapie?

  • Duikers met een decompressie- of ander duikongeval.
  • Personen/patiënten:
    • Met CO-vergiftiging.
    • Met slecht genezende wonden zoals:
      • voetwonden bij suikerpatiënten;
      • wonden na ongevallen;
      • sommige besmette wonden.
    • Met een ontsteking van het beenmerg die na een klassieke behandeling niet of moeilijk geneest.
    • Met vaataandoeningen.
    • Met aantasting van beenderige structuren t.g.v. bestraling.
    • Met aantasting of infecties van weke delen.
    • Die een ingreep aan de kaakbeenderen, mond- of keelholte dienen te ondergaan of ondergaan hebben na een periode van bestraling.
  • Plotse doofheid.

2.2. Wat is een caisson, druktank, drukkamer, hyperbare zuurstoftank of hyperbare kamer?

Deze benamingen worden gebruikt om de afgesloten ruimte waarin de hyperbare zuurstofbehandeling plaatsvindt, te beschrijven. Deze kamer is voorzien van comfortabele zit- en/of ligplaatsen. De kamer kan betreden worden via een grote deur langs de voorzijde of via een sas langs de achterzijde.

Zijaanzicht van de drukkamer Het sas

2.3 Hoe verloopt een behandeling

2.3.1. Voor de eerste behandeling

  • Vindt er steeds een info-gesprek plaats met de arts of verpleegkundige van dienst. Heeft u vragen stel ze op dat ogenblik.
  • Maakt u kennis met de “duiker”-verpleegkundige en de andere patiënten.
  • Wordt u uitgelegd:
    • Hoe u het zuurstofmasker dient op te zetten. Het masker moet altijd goed aansluiten om te voorkomen dat zuurstof ontsnapt.
    • Hoe u uw oren in evenwicht moet brengen, ook wel klaren genoemd (zie verder “valsalva manoeuvre”).
    • Welke veiligheidsmaatregelen er in acht dienen genomen te worden (zie verder “veiligheid”).

2.3.2. De behandeling

  • Bij uw eerste behandeling zal er steeds een “duiker”-verpleegkundige meegaan om u te begeleiden. Nadat u heeft plaatsgenomen in de drukkamer, wordt de drukkamer gesloten en zal men geleidelijk de omgevingsdruk opvoeren. U zult hierbij merken dat het in de drukkamer warmer wordt. Het op druk brengen neemt circa 10 minuten in beslag. Na deze 10 minuten zal de verpleegkundige vragen om het zuurstofmasker op te zetten. Zorg ervoor dat het masker goed aansluit. Als iedereen comfortabel is geïnstalleerd, zal de verpleegkundige via het sas de drukkamer verlaten. Bij eventuele problemen kan men, via dit sas, de drukkamer opnieuw betreden.
  • U wordt tijdens uw behandeling door camera’s voortdurend in het oog gehouden. Ook een intercomsysteem is aanwezig. U kunt via dit systeem de verpleegkundige oproepen/spreken en mondelinge boodschappen ontvangen. Aarzel niet om bij het minste probleem, dit intercomsysteem te gebruiken.
  • Geavanceerde apparatuur zorgt ervoor dat tijdens uw behandeling alles optimaal verloopt. De controlekamer bevindt zich vlakbij de drukkamer.
  • Tijdens een behandeling worden er pauzes ingelast waarin het zuurstofmasker even mag worden afgezet. U wordt hiervan door de verpleegkundige verwittigd.
  • Is de behandeling klaar dan wordt de druk in de tank verminderd tot normale omgevingsdruk (1 bar). U zult hierbij merken dat de temperatuur in de drukkamer lichtjes afneemt en er mogelijk condensvorming optreedt.
    Als de druk in de tank gedaald is tot 1 bar, opent men de druktank.

2.4. Wat voel ik als de omgevingsdruk in de druktank stijgt?

  • Drukverhoging
  • Verhoging van de omgevingstemperatuur

Het verhogen van de omgevingsdruk merkt men aan het trommelvlies. Het is vergelijkbaar met het gevoel dat men heeft bij het landen van een vliegtuig of bij duiken in het water. Slikken, geeuwen, kauwen of het uitvoeren van het “valsalva manoeuvre” (zie verder), voorkomt pijn in de oren.
Deze handelingen zorgen ervoor dat de druk in het midden- en het buitenoor gelijk wordt. Doe je dit niet of te laat, dan voel je ter hoogte van je trommelvlies pijn. Tijdig uitvoeren is de boodschap. Meld onmiddellijk aan de verpleegkundige als het niet lukt om de druk in je oren te compenseren. Men stopt in dit geval onmiddellijk met het verhogen van de druk.

Drukverhoging heeft steeds als gevolg dat de omgevingstemperatuur stijgt. Vergelijk het met een fietspomp, deze wordt ook warm tijdens het oppompen van je fietsband. De temperatuur in de druktank kan stijgen tot 25 à 28°C. Hierover hoeft u zich verder geen zorgen te maken. Voorzie echter kleding die makkelijk aan- en uitgetrokken kan worden.

2.5. Wat kan ik doen als ik pijn heb aan mijn oren bij het op druk brengen van de hyperbare zuurstoftank?

  • Slikken.
  • Geeuwen.
  • Kauwen.
  • Valsalva maneuver

Pijn in de oren t.h.v. van het trommelvlies doet zich normaal alleen voor bij drukverhoging. Het drukverschil dat ontstaat tussen midden- en buitenoor kan je compenseren door slikken, geeuwen of kauwen. Men kan echter ook het “valsalva manoeuvre” uitvoeren.
Ons middenoor is van de buitenwereld afgesloten door een trommelvlies. Via een klein kanaaltje “de buis van Eustachius” genoemd, staat het middenoor in verbinding met de keelholte. Bij verhoging van de omgevingsdruk wordt het trommelvlies naar binnengedrukt. Dit laatste veroorzaakt pijn. Deze pijn is enkel weg te werken als men de druk in het middenoor verhoogt. Dit kan je doen door met je vingers je neus dicht te knijpen en met de mond lucht in de neus te blazen. Door deze handeling te verrichten opent de buis van Eustachius zich, komt er lucht in het middenoor en wordt het trommelvlies terug naar buiten gedrukt.
Het valsalva manoeuvre is het best te vergelijken met neussnuiten terwijl je je neus dichtknijpt. Als je het goed doet, dan voel je je trommelvlies klikken.

Valsalva maneuver

2.6. Mag ik het valsalva maneuver ook uitvoeren als de druk afneemt?

Neen, dit is niet nodig en zelfs af te raden. Als bij het einde van de behandeling de druk in de tank terug naar omgevingsdruk verlaagd wordt, gebeurd de drukcompensatie tussen midden- en buitenoor vanzelf. Je hoeft hiervoor dus niets te doen.

2.7. Welke onderzoeken dien ik te ondergaan voor de start van de behandeling?

Naast een gesprek met de geneesheer van de hyperbare eenheid, wordt er meestal een foto van de longen en een cardiogram van het hart genomen. Heeft u één of beide onderzoeken drie weken voor de behandeling ondergaan, dan dienen deze niet herhaald te worden. Leg de resultaten echter voor aan de behandelende geneesheer.
In bepaalde gevallen mag u geen behandeling in de hyperbare zuurstofkamer ondergaan, bijvoorbeeld bij verkoudheid of problemen met het oor. De behandelende geneesheer geeft u hierover, na het algemeen onderzoek, uitsluitsel..

2.8. Duurt een behandeling lang en wat kan ik tijdens de behandeling doen?

Eén behandeling duurt meestal 1½ tot 2½ uur. Het aantal behandelingen dat u dient te ondergaan is afhankelijk van de reden voor uw behandeling. Het aantal behandelingen wordt bepaald door uw behandelende geneesheer. Tijdens uw behandeling kunt u lezen, uw favoriete muziek beluisteren of een babbeltje slaan met uw medepatiënten.
Water drinken mag, eten liefst niet. Inslikken van lucht tijdens het eten, kan bij het einde van de behandeling (drukverlaging) maagpijn, krampen en misselijkheid veroorzaken.

2.9. Wanneer vinden de behandelingen plaats en waar kan ik een afspraak maken?

De hyperbare zuurstoftherapie is verbonden aan de dienst spoedgevallen. De behandeling start om 14.00 u.
De eerste maal schrijft u zich in op de dienst spoedgevallen en wacht u op de caisson-verpleegkundige. Verdere afspraken worden vastgelegd op het hyperbaar zuurstofcentrum. Gelieve volgende documenten mee te brengen:

  • identiteitskaart;
  • SIS-kaart;
  • voorschrift;
  • EKG;
  • RX Thorax.

Kunt u een gemaakte afspraak niet nakomen, verwittig dan telefonisch (089/32 52 82).
Hou er rekening mee dat het hyperbaar zuurstofcentrum 24u op 24u beschikbaar is. Bij spoedgevallen zoals CO-vergiftigingen en duikongevallen kunnen afspraken verschoven worden. In dit geval zal men u trachten telefonisch te verwittigen.

3. Veiligheid

In de drukkamer is er, omwille van de zuurstofrijke omgeving, verhoogd brandgevaar en kunnen er, door de drukverschillen, problemen met diverse voorwerpen ontstaan. Het is daarom verboden de volgende zaken mee te nemen in de drukkamer:

  • kledij uit nylon en zijde (statische elektriciteit);
  • aanstekers, lucifers of andere rookwaren;
  • brandbare vloeistoffen zoals ether, alcohol enz… ;
  • alle elektrische toestellen op batterijen (walkman, radio, computer, GSM, …);
  • gehoorapparaten;
  • vulpennen en ballpoints (lekken);
  • spuitbussen, puffs en aërosols;
  • koolzuurhoudende dranken (spa, cola enz…);
  • horloges die niet drukbestendig zijn.

Om ieders veiligheid te garanderen voorzien wij katoenen kledij, uw persoonlijke bezittingen kan u veilig opbergen.

4. Tot slot

Het team van artsen en verpleegkundigen van het hyperbaar zuurstofcentrum, zullen trachten uw verblijf in de hyperbare zuurstofkamer zo aangenaam mogelijk te laten verlopen.
Heeft u vragen, op- of aanmerkingen of suggesties ter verbetering, laat het ons weten. Ten slotte zijn wij er, om u te helpen!

Waar kan u ons vinden ?

Het Hyperbaar Zuurstofcentrum is een onderdeel van de spoedgevallendienst van campus Sint-Jan, Schiepse Bos 6 te Genk. De spoedgevallendienst bevindt zich in de blok H (zie routeplan "hoe naar spoed"). Als u met de auto komt, volg dan de richting “parking bezoekers” en daarna begeeft u zich richting spoedgevallen.

Schrijf u de eerste dag van uw behandeling in aan het loket van de dienst spoedgevallen. Daarna kan u naar het Hyperbaar Zuurstofcentrum gaan dat zich op niveau -1 bevindt en gemakkelijk bereikbaar is vanaf de inschrijvingsbalie.

De volgende dagen kan u zich rechtstreeks naar het hyperbaar zuurstofcentrum begeven (H9). U krijgt als patiënt alle dagen na uw sessie een ticket om gratis de parking te verlaten. Parkeren op spoedgevallen is niet toegelaten en tickets “gratis parkeren” werken alleen op de bezoekersparking.

Campus Sint-Jan: Hyperbaar zuurstofcentrum

Gelieve uw wagen te parkeren op de hoofd/bezoekersparking van het ziekenhuis en zich vervolgens te begeven naar de dienst spoedgevallen.

© 2019 Ziekenhuis Oost-Limburg