Beginpagina Contactformulier Sitemap Zoeken
Kinderen Werken bij het ZOL Deelsites

EEN
HARTOPERATIE

Geachte mevrouw, mijnheer,

Er is u aangeraden een hartoperatie te ondergaan.

Wellicht zullen er nog verscheidene vragen bij u opkomen. Het doel van deze brochure is dan ook u en uw familie informatie te verstrekken over:

  • de werking van het hart
  • de hartaandoeningen
  • het gebeuren voor de operatie
  • uw verblijf op IZ2
  • uw verblijf op de afdeling A3.00 (heelkunde)

Verder zullen er enkele punten aangehaald worden die de overgang van het ziekenhuis naar het thuismilieu moeten vergemakkelijken. Indien er na het lezen van deze brochure toch nog vragen bij u opkomen, aarzel dan niet om deze te stellen.

Een verklarende woordenlijst vindt u achteraan in deze brochure.

Artsen, verpleegkundigen, kinesisten en sociaal verpleegkundigen zijn steeds bereid om u verdere informatie te verstrekken.

Met vriendelijke groeten,

Vanwege de: 

  • staf geneesheren
  • paramedici
  • verpleegkundigen
  • kinesisten
  • sociaal verpleegkundigen


Inhoud

  1. De beslissing tot een operatie
  2. De werking van het hart
  3. De hartaandoeningen
    1. Defecten aan de hartkleppen
      1. De klepstenose
      2. De klepinsufficiëntie
    2. De vernauwing van de kransslagader
  4. Soorten operaties
    1. De klepoperatie 
    2. De kransslagaderoperatie
  5. De opname in het ziekenhuis
    1. Wat is er reeds gebeurd voor de opname? 
    2. Wat moet er nog gebeuren voor de operatie? 
    3. Kinesitherapie
    4. De dag van de operatie
  6. Het verblijf op de Intensieve Zorgen
  7. Terug naar de afdeling heelkunde (A3.00)
    1. De dagelijkse verzorging
    2. De kinesitherapie
  8. Medicatie
    1. Klepoperatie
    2. Coronaire bypassoperatie
  9. Dieet
  10. Terug naar huis 
  11. De cardiovasculaire revalidatie
  12. Verenigingen voor hartpatiënten in Limburg  

Verklarende woordenlijst

printversie-icoon


1. De beslissing tot een hartoperatie
  • Na het grote onderzoek op de raadpleging of op de catheterisatieafdeling heeft men u aangeraden een operatie te laten uitvoeren. Deze beslissing nam u in samenspraak met uw familie, de cardioloog en de cardiochirurg.
  • Bij een spoedgeval is er weinig tijd om deze beslissing te overwegen en moet er onmiddellijk worden ingegrepen.
  • Normaal duurt het wachten echter langer en kan u zich ook rustiger voorbereiden op uw hartoperatie. Enkele tips ter voorbereiding van uw operatie zijn:
    • Niet roken, een streng rookverbod is nuttig en noodzakelijk voor uw ademhaling na de operatie.
    • Een optimaal lichaamsgewicht nastreven door een dieet te volgen.
    • Vermijd zoveel mogelijk stress. De angst en onzekerheid voor de operatie kan wat weggenomen worden door u te informeren.
    • Rust en kalmte kan u het best zoeken bij mensen die zo dicht mogelijk bij u staan.
    • Best laat u ook uw gebit nakijken door de tandarts. In het geval van een klepoperatie is dit absoluut noodzakelijk.

pijl top lemon

2. De werking van het hart

Het hart kan u best vergelijken met een holle spier ter grootte van een gebalde vuist. Deze spier zorgt ervoor dat uw lichaam de nodige energie krijgt. Het bloed wordt doorheen uw lichaam gepompt. Dit bloed brengt voedingsstoffen en zuurstof aan en voert afvalstoffen en verbrandingsgassen af.

In het hart onderscheiden we een linker- en rechter helft. In iedere helft liggen kleppen. De kleppen verdelen iedere hartshelft in een bovendeel (voorkamer 1 + 2) en een onderdeel (kamer 3 + 4).
Bij de overgang van de kamers (3 + 4) naar de slagaders, liggen kleinere kleppen. Zij zorgen ervoor dat het bloed niet kan terugstromen van de slagaders naar de kamers.

U kan dit zien op de volgende afbeelding.

Hartoperatie_01

Het bloed stroomt dus als volgt:

  • van de voorkamers (1+2) naar de kamers (3+4)
  • van de rechterkamer (3) naar de longen om zuurstof op te halen en om de afvalstoffen (CO2) af te geven.
  • van de linkerkamer (4) doorheen het hele lichaam met zuurstofrijk bloed.

De hartspier zelf moet ook van zuurstofrijk bloed voorzien worden. Dit gebeurt door de kransslagaders of de coronairen. U kan dit zien op de onderstaande afbeelding.

Hartoperatie_02

pijl top lemon

3. Hartaandoeningen

Er kunnen verschillende aandoeningen zijn waardoor het hart in gebreke blijft. Wij beperken ons hier echter tot het opsommen van twee soorten hartaandoeningen.

3.1. Defecten aan hartkleppen.

De hartkleppen hebben een heel belangrijke functie. Zij zorgen ervoor dat het bloed steeds in de juiste richting stroomt. Een gezonde klep werkt dus maar in één richting.

Indien een klep niet goed opent of sluit, stroomt het bloed er niet goed door of krijgt de kans terug te stromen.

U ondervindt dan klachten zoals:

  • benauwdheid, kortademigheid
  • vermoeidheid
  • pijn in de borstkas
  • duizeligheid

Er kan een onderscheid gemaakt worden tussen twee belangrijke afwijkingen:

3.1.1. De klepstenose

De kleppen zijn verhard, vergroeid of vernauwd en laten minder bloed door.

3.1.2. De klepinsufficiëntie

De kleppen sluiten niet meer goed af, het hart wordt overbelast en zet langzaam uit. Het bloed wordt onvoldoende verder gepompt. Bij inspanning wordt men vlug moe en kortademig omdat er niet genoeg bloed naar de weefsels gestuurd wordt.

pijl top lemon

3.2. Vernauwing van de kransslagader.

Zoals eerder werd vermeld, heeft het hart zelf ook zuurstofrijk bloed nodig om te kunnen werken. Dit bloed wordt aangebracht door de kransslagaders of coronairen.

Al te vaak gebeurt het dat deze coronaire slagadertjes gedeeltelijk of helemaal verstopt geraken. Zij kunnen er dan niet meer voor instaan dat het bloed op de plaats komt waar het nodig is om het hart van zuurstof te voorzien. Het ontstaan hiervan ziet u op de tekening.

Het gevolg hiervan is angor pectoris: een toesnoerend pijnlijk, beklemmend gevoel in de borstkas.
Wanneer de vernauwing klein is, zal u o.a. pijn hebben bij zware inspanningen. Naarmate de coronairen meer en meer verstopt geraken, zal de pijn ook opkomen bij lichte inspanningen of zelfs in rust.
Patiënten met vernauwde kransslagaders kunnen vaak, zonder een operatieve ingreep geholpen worden door hun levensstijl aan te passen. (Vb. door het volgen van een dieet en het nemen van aangepaste medicatie).

Daar waar een operatie aangewezen is wordt de vernauwing overbrugd. Deze overbrugging noemen we een coronaire bypass.

U kan dit zien op de volgende afbeelding.

Hartoperatie_03

pijl top lemon

4. Soorten operaties
4.1. De klepoperatie

Bij een klepoperatie wordt er aan de binnenkant van uw hart gewerkt. De slechtwerkende of niet meer werkende klep wordt vervangen door een kunstklep.

Op onderstaande afbeelding ziet u twee voorbeelden van gebruikte kleppen.

Hartoperatie_04

4.2. De kransslagaderoperatie

Een kransslagaderoperatie wordt uitgevoerd wanneer de kransslagaders vernauwd zijn.
Men gaat overbruggingen maken ter hoogte van de vernauwingen. Hiervoor gebruikt men bloedvaten die in goede staat zijn, vb. aders uit de benen, uit de borstholte. Dit zijn plaatsen waar u geen ongemak zal ondervinden van de wegname.

Het nieuwe, goed doorgankelijke bloedvat wordt dus gebruikt om de vernauwde kransslagader te overbruggen.

pijl top lemon

5.   De opname in het ziekenhuis

U meldde zich reeds aan bij de dienst opname waar u werd ingeschreven. Daarna werd u naar de afdeling A3.00 gebracht waar het diensthoofd u heeft ontvangen.
Zij zal u de nodige uitleg geven over de dagindeling en het gebruik van de kamer. Verder kan u bij haar ook terecht met eventuele vragen.
De anesthesist en de cardiochirurg zullen voor de operatie op kamerbezoek komen om de nodige uitleg te geven in verband met de narcose en de operatie.

5.1. Wat is er reeds gebeurd voor de opname?

Vooraleer u werd opgenomen, zijn er waarschijnlijk al verscheidene onderzoeken gebeurd. De voornaamste onderzoeken zijn o.a.:

  • het nemen van een elektrocardiogram;
  • het nemen van een radiografie van de longen;
  • het nemen van bloedstalen;
  • duplex carotiden;
  • de katheterisatie;
  • gastroscopie;
  • longfunctie.

Dikwijls worden deze onderzoeken ook tijdens de opname uitgevoerd.

5.2. Wat moet er nog gebeuren voor de operatie?

Om infectiegevaar te vermijden, wordt u volledig onthaard, te beginnen vanaf de halsstreek tot en met de enkels.
Nadien zal men u vragen een bad of een douche te nemen met ontsmettende zeep.
Er wordt u ook een lavement gegeven zodat alle mogelijke ontlasting uit uw lichaam verwijderd is.
Ten slotte zal uw bloeddruk en polsslag genomen worden en wordt u gewogen en gemeten.
Verder raden we u aan om die dag waardevolle bezittingen mee naar huis te geven. Na de operatie zal u immers een tijdje op een andere afdeling verblijven.
Horloge, bril en eventueel tandprothesen kunnen op de afdeling in bewaring worden gegeven.

‘s Avonds krijgt u slaapmedicatie zodat u een rustige nacht kan doorbrengen.

5.3. Kinesitherapie

De dag voor de operatie wordt u opgezocht door de kinesist. Hij zal u zo volledig mogelijk inlichten over de verschillende stadia die u zal doormaken tijdens het herstelproces. Vervolgens zal hij u nog enkele technieken aanleren die u zal nodig hebben na de operatie.

Deze technieken zijn:

  • de ademhalings- en hoesttechniek;
  • de circulatie- en ontspanningsoefeningen.
5.4. De dag van de operatie

Vanaf 24u mag u niets meer eten of drinken, Wanneer de operatie echter in de namiddag gebeurt, krijgt u 's morgens nog een licht kalmeringsmiddel.

Er is die dag ook nog tijd om even een kort gesprek te hebben met uw partner. Daarna wordt u overgebracht naar het operatiekwartier.

pijl top lemon

6. Het verblijf op de Intensieve Zorgen

Na de operatie zal men u naar de afdeling Intensieve Zorgen Eenheid brengen. Daar zal u gedurende 2 à 4 dagen verblijven.
Een hartoperatie is een ingrijpende gebeurtenis voor uw lichaam. Het is dan ook nodig dat u onder een voortdurend toezicht staat. Om dit toezicht zo optimaal mogelijk te laten verlopen, doet men beroep op verschillende apparaten.
Uw hartritme, bloeddruk en polsfrequentie zullen doorlopend gecontroleerd worden door een monitor.

Bij het wakker worden heeft u een troebel zicht door zalf in de ogen, kan u tijdelijk niet praten omdat u nog een beademingstube in de mond heeft en zijn uw handen vastgemaakt opdat u niet per ongeluk uw slangetjes zou verwijderen. De ademhaling zal gedurende ± 1 dag overgenomen worden door het beademingstoestel. Wanneer u zelfstandig moest ademhalen, zou dit voor uw lichaam een te grote inspanning zijn. Verder zullen er aan uw lichaam ook nog thoraxdrains (afvoerbuisjes) met zuigkracht aangesloten zijn. Deze zorgen er voor dat het wondvocht uit de borstholte wordt afgevoerd.
Buiten al deze apparaten wordt dit voortdurend toezicht ook verzekerd door een team verpleegkundigen die vierentwintig uur op vierentwintig beschikbaar zijn.
De kinesist zal u ook op deze afdeling begeleiden. Hij helpt u met de overgang van de beademing naar het zelfstandig ademen. Dit gebeurt aan de hand van de oefeningen die u voor de operatie werden aangeleerd.
Verder zal de kinesist u ook de nodige instructies geven bij het hoesten.

Onmiddellijk na de operatie wordt uw familie opgebeld door de arts. Zij kunnen dan één uur later op bezoek komen. Daarna gelden de volgende bezoekuren (maximum twee personen):    

  • 13u00 - 13u30
  • 19u00 - 19u30     

Buiten deze bezoekuren kan uw naaste familie zich steeds telefonisch bevragen naar uw toestand (indien nodig kan dit ook ‘s nachts). Tel. 089 32.51.20

pijl top lemon

7. Terug naar de afdeling heelkunde (A3.00).

Het kan gebeuren dat de overgang van de afdeling intensieve zorgen naar de verpleegafdeling A3.00 voor u een angstaanjagende gebeurtenis is. U bent nu immers niet meer onder continue bewaking.
Deze overgang zal dan ook enkel gebeuren wanneer blijkt dat u deze continue bewaking niet meer nodig heeft.
Op de verpleegafdeling zal men echter alles doen opdat u zich veilig voelt. Via de bel aan uw kastje kan u steeds beroep doen op hulp.

7.1. De dagelijkse verzorging.

Iedere dag worden volgende parameters genomen:

  • Bloeddruk en polsfrequentie worden twee maal per dag gecontroleerd.
  • Eén keer per dag wordt u gewogen om eventuele vochtopstapeling in uw lichaam op te sporen.
  • Eén keer per dag worden uw wonden gecontroleerd en eventueel verzorgd.
  • Bij het ochtendtoilet wordt u de eerste dagen geholpen. Om uw mobiliteit te bevorderen, zal men dit zo spoedig mogelijk aan u overlaten.
  • Op advies van de hartchirurg wordt er nog 2x controles gedaan d.w.z. bloedname, elektrocardiogram, thorax.
7.2. De kinesitherapie.

Ook op de afdeling komt de kinesist bij u om de oefeningen volgens een vast oefenschema verder te zetten. De eerste dagen gebeuren deze oefeningen in bed, om geleidelijk over te gaan naar oefeningen in zittende en staande houding.
Rond de derde  dag na de operatie zal de kinesist samen met u proberen te wandelen. Wanneer dit geen moeilijkheden geeft mag u de volgende dagen beginnen met fietsen en trappen oplopen.
We streven ernaar dat u bij ontslag 5 à 6 minuten kan fietsen en dat u van ongeveer twee verdiepingen de trappen op en af kan lopen.
Wanneer u het bericht krijgt dat u naar huis mag, krijgt  u een verslag mee in verband met de evolutie van de oefeningen. Zo kan de behandeling thuis optimaal verder lopen.
U krijgt dan ook een voorschrift mee voor verdere behandelingen die u thuis bij de kinesist kan uitvoeren.
Naast deze behandelingen onder leiding van de kinesist wordt  u aanbevolen om zelf aan beweging te doen (vb. wandelen en fietsen).

pijl top lemon

8. Medicatie

Het is belangrijk dat u enkel die medicatie neemt die de arts u voorschrijft.
Wij geven u een kort overzicht van de meest gebruikte medicatie na een coronaire bypassoperatie of een klepoperatie. Uw behandelende arts bepaalt of u nog bijkomende geneesmiddelen moet innemen.

8.1. Klepoperatie.
  • Anti-stollingstabletten:
    • dit is een produkt dat de vorming van bloedklontertjes voorkomt, vb: Marcoumar.
    • de hoeveelheid wordt geregeld aan de hand van de stollingstijd van uw bloed.
  • Bètablokker: hartremmer, vb: Seloken, Tenormin.

Bij inname van Marcoumar is het verboden aspirine of produkten die aspirine bevatten in te nemen. Dit omdat aspirines de stollingstijd van het bloed beïnvloeden, waardoor de werking van het medicament Marcoumar verstoord wordt. Het is  belangrijk steeds de huisarts hieromtrent te raadplegen.

8.2. Coronaire bypassoperatie.
  • Trombocyten aggregaatremmer: deze medicamenten voorkomen  het aan elkaar kleven van de bloedplaatjes,  vb: Aspirine, Aspégic, Dispril.
  • Bètablokker: hartremmer, vb: Seloken, tenormin, Emconcor.

Voor meer inlichtingen in verband met uw medicatie, kan u steeds terecht bij uw huisarts.

pijl top lemon

9.   Dieet

Voeding is de belangrijkste omgevingsfactor bij het ontstaan van hart- en vaatziekten. In landen waar men bijna dagelijks vis en/of olijfolie gebruikt zijn er minder hart- en vaatziekten

  • Een hoog cholesterolgehalte versnelt het dichtslibben van de bloedvaten.
    Er is slechte (LDL) en goede (HDL) cholesterol. De eerste is nadelig voor de aders terwijl de laatste deze aders beschermt. De HDL wordt gevormd door goede (onverzadigde) vetten die u vindt in vette vis, minarines en margarines voor bijzondere voeding, olijfolie, saffloerolie, sojaolie, zonnebloempitolie.
    De LDL  wordt gevormd door slechte (verzadigde) vetten die u vindt in vlees, volle melkprodukten, boter, room, vette kaas en eidooiers.
  • Te veel zout in de voeding houdt het vocht vast. Hierdoor verhoogt de druk in uw bloedvaten en stijgt dus ook de bloeddruk.
  • Het gebruik van vezelrijke voedingsmiddelen heeft een gunstige invloed op de uitscheiding van cholesterol via de galwegen.

Enkele richtlijnen voor een gezonde voeding zijn:

  • Zorg voor een gevarieerde voeding.
  • Gebruik meer onverzadigde vetten (vis, margarines en minarines, oliën) en beperk het gebruik van verzadigde vetten (vlees, vette kaas, volle melkprodukten, boter).
  • Gebruik regelmatig vezels onder de vorm van brood, rauwkost, fruit.
  • Wees matig met alcohol en zout.
  • Zorg voor een optimaal lichaamsgewicht.
Voor meer informatie over uw dieet, vraagt u best naar de diëtisten in het ziekenhuis.

Ma.-Di.-Woe.-Do.-Vr.: 8.00u.-16.30u.
Telefoon
in het ziekenhuis - 1642. Buiten het ziekenhuis: 089 32.1642

pijl top lemon

10.  Terug naar huis

Het bericht dat u naar huis kan, wordt vaak met gemengde gevoelens onthaald. Waarschijnlijk zal u enerzijds blij zijn dat u terug naar huis kan, anderzijds is er de angst om niet meer onder de voortdurende medische controle te staan.
In het begin zal het uitvoeren van de alledaagse huishoudelijke taken een grote inspanning van u vragen. U bent dan ook vlug moe.
De sociaal verpleegkundige kan dan, voor u naar huis gaat, samen met u en uw familieleden de situatie thuis bekijken. Zij is op de hoogte van de hulp die thuis georganiseerd kan worden en kan deze inschakelen indien nodig. (Vb. Thuishulp, personenalarmsysteem,...)
Indien u zich echter nog niet echt klaar voelt om naar huis te gaan, kan een andere oplossing overwogen worden. Vb. herstelkuur via de mutualiteit, kortverblijf,...
De sociaal verpleegkundige kan u van maandag tot en met vrijdag bereiken (8.00u. - 16.30u.) : tel. 089 /32.50.67 (buiten het ziekenhuis) of 5067 (binnen het ziekenhuis). U kan ook vragen aan de verpleging of zij de sociaal verpleegkundige willen verwittigen.

Buiten deze zorg komen er misschien nog vragen bij u op. Wij geven u hier enkele tips die u nodig kan hebben bij het naar huis gaan.

  • Neem uw medicatie op het juiste tijdstip.
  • Het rookverbod dat u werd opgelegd voor de operatie, blijft ook nu nog gelden.
  • Een douche mag genomen worden; liever niet in bad gaan.
  • Tot twee maanden na operatiedatum mag u niet met de auto rijden. Bij een ongeval gedurende deze periode stelt de verzekeringsmaatschappij zich immers niet aansprakelijk. Raadpleeg uw arts om te vragen wanneer dat voor u terug kan.

Heeft u echter nog bepaalde vragen, aarzel dan niet om deze te stellen voor u naar huis gaat.

Bij het ontslag worden volgende afspraken geregeld:

  • na 3 weken komt u op controle bij de cardio-chirurg;
  • na 6 weken komt u op consult bij de cardioloog.

Indien u vragen heeft thuis, kan u deze best op een briefje schrijven en het briefje meenenemen naar de raadpleging.

Wanneer u naar huis gaat, krijgt u volgende formulieren mee:

  • de medicatie die u moet innemen
  • een brief voor de huisarts
  • een brief voor de kinesist
  • de dieetvoorschriften
  • RX-foto’s
  • data van de verdere afspraken

pijl top lemon 

11. De cardiovasculaire revalidatie.

Tot vóór ongeveer 20 jaar ging men er van uit dat de patiënt best zou rusten. Er werd aan de patiënt dan ook het advies gegeven om elke lichamelijke inspanning te vermijden.
Door nieuwe inzichten werd duidelijk aangetoond dat een snelle cardiovasculaire revalidatie heel belangrijk is in de behandeling van patiënten na een hartoperatie of hartinfarct.

Wat is revalidatie van hartlijden?

Het is "het geheel van activiteiten, noodzakelijk om de hartpatiënten in een zo goed mogelijke lichamelijke, geestelijke en sociale conditie te brengen, zodat ze in staat zijn om met eigen middelen een zo normaal mogelijke plaats in te nemen in de maatschappij".

Deze cardiovasculaire revalidatie bestaat uit 3 fasen:

  • 1ste fase:
    Deze fase vindt in het ziekenhuis plaats. Zij omvat de behandeling, de kinesitherapie en de begeleiding zoals eerder beschreven staat in de brochure.
  • 2de fase:
    De tweede fase noemt men de herstel- of trainingsfase en gebeurt meestal in een centrum voor cardiovasculaire revalidatie.
    Vooraleer u hieraan kan deelnemen wordt er een grondig onderzoek gedaan en wordt er een inspanningstest afgenomen. Deze inspanningsproef wordt ook afgenomen wanneer u op controle komt bij de cardioloog.
    De revalidatie duurt 3 maanden. In deze periode komt men 3 keer per week van thuis naar het centrum om te oefenen. De oefeningen worden individueel aangepast naar ieders mogelijkheden.
  • 3de fase:
    Na de trainingsfase volgt de onderhoudsfase. Deze fase wordt meestal uitgevoerd in sportclubs voor hartpatiënten.

Wanneer u naar huis gaat krijgt u zoals eerder vermeld een voorschrift mee voor verdere behandelingen door een kinesist. Na deze periode kan u best in overleg met uw cardioloog en huisarts nagaan of u naar een centrum voor cardiale revalidatie moet gaan. Zij kunnen u ook informatie verschaffen over de bestaande centra in uw buurt.

pijl top lemon

12. Verenigingen voor hartpatiënten in Limburg.


  • Hart- en  vaatpatiënten Liga Limburg (HAVALI)
    Contactadressen kunnen verkregen worden door te schrijven of te telefoneren naar:

HAVALI V.Z.W.: Julien Vrancken, Reigerlaan 3, 3570 Alken, 011 59.35.06

  • Limburgse hartpatiënten Vereniging V.Z.W.

Voorzitter : Jansen Jan, Schutterijstraat 23, 3940 Hechtel - Eksel, 011 3.16.34
Regio Zutendaal: Dolmans Alfons, Asserweg 124, 3690 Zutendaal: 089 61.19.09.

  • Belgische hartpatiënten vereniging V.Z.W.
    Contactadres Limburg:

Nationaal secretariaat: Windmolenstraat 14, 3070 Kortenberg, tel. + fax 02 759 58 88

  • Belgische Cardiologische Liga
    Contactadres:
     Elyzeese Veldenstraat 43, 1050 Brussel, 02 649.85.37

pijl top lemon


VERKLARENDE WOORDENLIJST

Adhesie: verkleving

Aggregatie: samenklontering

Angor Pectoris: pijn of last die optreedt wanneer een gedeelte van de hartspier onvoldoende van zuurstofrijk bloed voorzien wordt.

Atheroma: gele brij bestaande uit ophoping van vetten, kalkneerslag, meervoudige suikers, bloed in verhard weefsel.

Atheromateuze plaque: verdikking in de slagaderwand.

Catheterisatie: het inbrengen van een lang dun buisje(katheter) in een slagader of ader.

Elektrocardiogram: registratie van de elektrische verschijnselen die de hartwerking begeleiden.

Enzymen: splitsings- of ontledingsstof die een bepaald scheikundig proces in het organisme opgang brengt.

Kamers: gedeelte van de hartpomp dat het bloed vanuit de voorkamer ontvangt en uitdrijft naar ofwel de longen ofwel het lichaam.

Kransslagaders: slagaders die de hartspier van het nodige zuurstofrijk bloed voorzien.

Obstrueren: verstoppen.

Trombose: vorming van een trombus in de ader, slagader of in het hart.

Trombus: bloedstolsel dat zich vormt op en zich vastzet aan de beschadigde binnenzijde van een bloedvat.

pijl top lemon

 
 
Disclaimer